Od Ogórka do elektryka - 100 lat gdańskich autobusów miejskich

6 autobusów, każdy po 45 koni mechanicznych. Tak wyglądały początki autobusów miejskich w Gdańsku. W ciągu 100 lat zmieniło się praktycznie wszystko – flota, liczba pracowników i linie, które rozwijają się razem z miastem. Niezmienne pozostało tylko jedno – dbałość o to, by pasażer dotarł do celu bezpiecznie i na czas.

Dzisiaj, 05:00

Od Ogórka do elektryka - 100 lat gdańskich autobusów miejskich — *Jelcz AP 021. Dostawy tych autobusów zaczęły się w 1967 roku*

Autor: Archiwum GAiT

Sto lat rozwoju, czyli historia (autobusowym) kołem się toczy

Aby zrozumieć rozwój komunalnej floty autobusowej, musimy cofnąć się do stycznia 1926 roku. Wolne Miasto Gdańsk przechodziło wtedy przez burzliwy czas gospodarczo-polityczny. Władze zdecydowały jednak, że należy uporządkować zdominowany przez małych prywatnych przewoźników chaotyczny rynek przewozów autobusowych. Główną oś transportu publicznego na obszarze miasta tworzyły tramwaje i kolej, ale autobusy miejskie miały uzupełnić mapę rozwijającej się aglomeracji.

Powołano do życia Gdańską Spółkę Komunikacyjną (Danziger Verkehrsgesellschaft, w skrócie DVG), która dysponowała flotą sześciu autobusów NAG, które były napędzane 45-konnymi silnikami. Początkowo niebiesko-kremowe pojazdy kursowały co 20 minut na trasie z Targu Węglowego przez Oliwę do Sopotu, a następnie - podobnie jak dzisiejsze minibusy linii 100 - na obszarze ścisłego śródmieścia. Jednorazowo mogło nim podróżować 46 osób.

Mercedes-Benz O405N - pierwszy w Polsce autobus niskopodłogowy, który trafił do Gdańska w 1994r. (fot. Mariusz Uziębło | archiwum GAiT)

Od tego momentu rozpoczął się bardzo dynamiczne zmiany w jednostce, która w 1933 r. została połączona ze spółką tramwajową i do dziś odpowiada za gdańskie autobusy i tramwaje. Po Drugiej Wojnie Światowej lokalni przewoźnicy zostali połączeni, tworząc Międzykomunalne Zakłady Komunikacyjne Gdańsk – Gdynia (MZK G-G), wchłonięte w 1951 roku przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Gdańsk – Gdynia (WPK G-G). Dopiero rok 1989 przyniósł podział i stworzenie w Gdańsku Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej, z którego kilkanaście lat później wydzielono ZKM Gdańsk, którego następcą są Gdańskie Autobusy i Tramwaje.

Współczesna flota, ekologiczna przyszłość

100 lat po stworzeniu pierwszej miejskiej spółki w barwach GAiT jeździ 257 autobusów liniowych, które rocznie wykonują blisko 16 milionów wozokilometrów. Ponad 670 kierowców codziennie dba o bezpieczną i punktualną podróż pasażerów, którzy korzystają z nowoczesnych autobusów spalinowych, elektrycznych i wodorowych. Ekologia jest jednym z ważnych elementów rozwoju floty GAiT – do połowy tego roku 60 autobusów będzie napędzanych energią elektryczną lub wodorem. To duży krok w stronę zrealizowania założenia, że do 2030 roku połowa floty będzie zeroemisyjna.

Mercedes-Benz O405N po remoncie generalnym wrócił na trasy, już jako zabytek (fot. Karolina Kowalska | archiwum GAiT)

Wydarzenia rocznicowe

Okrągłe 100 lat to okazja, żeby uczcić historię autobusów w Gdańsku. Od kwietnia Gdańskie Autobusy i Tramwaje planują cykl wydarzeń, który pozwoli poznać bliżej wiek rozwoju komunikacji na terenie miasta. 26 kwietnia będzie można wsiąść do zabytkowych busów, jak odnowiony Mercedes-Benz O405N, czy Ikarus 260 i wspólnie z przewodnikami przejechać trasy przy najważniejszych dla historii Gdańska miejscach. GAiT przygotował 3 specjalne linie, dzięki którym będzie można przenieść się do przeszłości i posłuchać o rozwoju miasta i roli komunikacji miejskiej na przestrzeni lat. W drugiej połowie roku GAiT zaprosi też pasjonatów do swojej zajezdni, by każdy mógł sprawdzić, jak wyglądają warsztaty, hale garażowe i codzienna praca osób dbających o autobusy. Wkrótce zostanie wydana też nowa publikacja przybliżająca dzieje gdańskiej komunikacji autobusowej od jej początków do 1945 roku autorstwa Sebastiana Zomkowskiego. Dbając o pamięć, gdańskie autobusy wjeżdżają w drugie stulecie z perspektywą rozwoju, która wpłynie na codzienne podróże ponad 170 milinów pasażerów rocznie.