Prof. Maria Janion patronką ulicy w Oliwie. Nowa nazwa drogi przy Uniwersytecie Gdańskim

Prof. Maria Janion - nowa patronka ulicy w Oliwie

Zamiast jednej ul. Jana Bażyńskiego w Oliwie są teraz dwie krótsze: ul. Jana Bażyńskiego i ul. Marii Janion. Imię wybitnej humanistki nosi od 10 lutego fragment między al. Grunwaldzką a ul. Wita Stwosza, biegnący wzdłuż terenów kampusu Uniwersytetu Gdańskiego. 

Ulica Marii Janion przecina teren należący do Uniwersytetu Gdańskiego, a także teren dzierżawiony od miasta, zajmowany przez restaurację McDonald’s (przy skrzyżowaniu z Al. Grunwaldzką). Nie ma przy nim żadnych adresów osób prywatnych, więc zmiana nie pociągnie za sobą konieczności np. wymiany dokumentów. Nowy adres zyskają natomiast cztery budynki, należące do UG - budynek dawnego Rektoratu, obecny Rektorat UG, a także siedziby dwóch wydziałów: Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Nauk Społecznych.

- To moment tyle wzruszający, co wydaje mi się historyczny, ponieważ na trwałe zwiążemy dziedzictwo wielkiej uczonej, osobistości nauki, doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego - pani profesor Marii Janion z tym miejscem: nie tylko z Uniwersytetem, ale z naszym miastem, które takim dziedzictwem powinno się chwalić i być z niego dumne - mówił   prof. Piotr Stepnowski, rektor UG.  

CZYTAJ TEŻ: Studenci wybrali. Uniwersytet Gdański w TOP 10 najlepszych uczelni w Europie!

Naukowcy chcieli zmiany

O zmianę patrona części ul. Jana Bażyńskiego na ul. Marii Janion wystąpił w ubiegłym roku Senat Uniwersytetu Gdańskiego, a pismo w tej sprawie (we wrześniu 2024 r.) do Rektora UG złożyli Krystyna Chwin, prof. Stefan Chwin, Anna Czekanowicz, prof. Małgorzata Książek-Czermińska i prof. Stanisław Rosiek. 

„Mamy zaszczyt uważać się za uczniów Pani Profesor, której wykłady w Uniwersytecie Gdańskim nie tylko znacząco wpłynęły na społeczność akademicką młodego wówczas uniwersytetu, ale przede wszystkim na rozwój gdańskiej humanistyki – uzasadniali wniosek. - Sądzimy, że w ten sposób oddamy, jako społeczność akademicka i wspólnota miejska, należny hołd wybitnej naukowczyni, mentorce wielu pokoleń, doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego. Ponadto wpiszemy na stałe w mapę naszego miasta Gdańska postać Pani Profesor, zachowując Jej imię w topograficznej pamięci również przyszłych pokoleń mieszkańców.”

Rada Miasta przyjęła potwierdzającą zmianę nazwy ulicy uchwałę 30 sierpnia 2025 r., ale wcześniej zdecydowanie sprzeciwiała się temu Rada Dzielnicy Oliwa.

WIĘCEJ NA TEN TEMAT: Teraz to ul. Bażyńskiego, ale UG chce mieć w adresie ul. Marii Janion

Już jest tabliczka z nową patronką

Uroczyste odsłonięcie tabliczki z nową nazwą ulicy odbyło się 10 lutego 2026 r., w przededniu Międzynarodowego Dnia Kobiet i Dziewcząt w Nauce. Wydarzenie poprzedziło spotkanie Marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy - Błońskiej z naukowczyniami z Klubu Kobiet Uczelni Fahrenheita.

- Pani profesor ta ulica się należy za odwagę, za to, że nie bała się zadawać trudnych pytań, że mówiła, że nauka musi mówić prawdę i być odważna - podkreślała podczas uroczystości Małgorzata Kidawa-Błońska. 

Maria Janion, mistrzyni i mentorka

Prof. Maria Janion to wybitna historyczka literatury, krytyczka literacka, profesor Instytutu Badań Literackich PAN i UW, związana także z Uniwersytetem Gdańskim. Wśród jej studentów i współpracowników byli Stefan Chwin, Zbigniew Majchrowski, Stanisław Rosiek. 

Nazwaliśmy ją mistrzynią, bo była nią rzeczywiście tu, w Gdańsku, choć wiedzieliśmy, że jej twórczość intelektualna i osobowość miała wymiar uniwersalny, wykraczający daleko poza Gdańsk i Polskę - i sięgała aż po humanistykę europejską - mówiła podczas uroczystości prof. Małgorzata Książek-Czermińska z Wydziału Filologicznego UG. 

Z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Gdańsku prof. Janion związana była od 1957 roku. Zwolniona podczas fali represji po marcu 1968, powróciła do Gdańska po powstaniu w 1970 r. Uniwersytetu Gdańskiego i  rozpoczęła pracę w Instytucie Filologii Polskiej UG. Znowu zwolniona - po wprowadzeniu stanu wojennego - po roku wróciła do pracy na UG. Rezultatem gdańskich seminariów była opracowywana we współpracy z naukowcami i studentami seria „Transgresje" ukazująca się w latach 80. XX wieku. W kolejnych tomach publikowane były, często po raz pierwszy w Polsce, teksty autorów zachodnich, a także wykłady Janion oraz rozprawy i wypowiedzi uczestników seminariów. Dorobek naukowy Marii Janion obejmuje kilkaset rozpraw i książek. Oprócz pracy badawczej poświęcała się także działalności edytorskiej, redakcyjnej i pedagogicznej.