.png)
Adam Mauks
„Gwiazda Gdyni”. Polonijny klub byłych żołnierzy armii Andersa
Historia „Gwiazdy Gdyni” zaczyna się w realiach powojennej emigracji. W 1948 roku do hosteli w Marsworth i Wing trafili Polacy, byli żołnierze armii gen. Andersa oraz ich rodziny. Wielu z nich przeszło wcześniej przez Sybir, Bliski Wschód i Afrykę, walczyli pod Monte Cassino, zanim ostatecznie osiedlili się w Wielkiej Brytanii. Powrót do kraju, ze względu na rządy komunistów, był dla nich niemożliwy. Musieli budować życie od nowa na obczyźnie.
Marsworth stało się dla tej społeczności miejscem względnej stabilizacji. W skromnych barakach, w których w czasie wojny stacjonowali lotnicy RAF-u szybko zaczęło odradzać się normalne życie, a jednym z jego najważniejszych elementów był sport.
Kombatancki Klub Sportowy „Gwiazda Gdyni” powstał w 1949 roku z inicjatywy m.in. J. Będkowskiego i J. Gabrysia. Jedną z najważniejszych postaci klubu był Stanisław Czaczka - prezes, trener i były żołnierz, który odegrał kluczową rolę w organizacji drużyny.
Klub sportowy tworzony przez polskich emigrantów
To był klub wielosekcyjny. Oprócz piłki nożnej funkcjonowały sekcje siatkówki i tenisa stołowego, jednak to futbol stał się centrum życia sportowego polskiej społeczności. Boisko pomiędzy barakami nr 7 i 8 było nie tylko miejscem rywalizacji, ale też treningów po pracy, spotkań i odbudowy codzienności po wojennej traumie.
W drużynie grali Polacy o różnych doświadczeniach wojennych i emigracyjnych. Z zachowanych materiałów wynika, że wielu zawodników pochodziło z Kresów II Rzeczypospolitej, głównie z terenów dzisiejszej Białorusi oraz okolic Lwowa. W składzie piłkarskiej drużyny z Gdynią w nazwie publikowanym w gazecie „Polska Walcząca – Kombatant Polski Na Obczyźnie” z lutego 1954 roku znaleźli się m.in.: S. Komar, M. Gruckiewicz, J. Kłosowski, B. Bojarski, A. Zając, Z. Środecki, Józef Kisiel, Jan Kisiel, J. Galik, B. Jakubiec, R. Szumski, R. Blumski i W. Nowak.
„Gwiazda Gdyni” odnosiła sukcesy w Anglii
Z klubem związani byli również Tadeusz „Ted” Stańczak - gospodarz drużyny oraz Władysław Szyszko, pełniący funkcję skarbnika. W „Gwieździe Gdyni” występował także Juliusz Stańczak, który - podobnie jak wielu innych zawodników - łączył pracę fizyczną z regularną grą w piłkę. Polscy piłkarze-amatorzy pracowali tam w pobliskich zakładach takich: Papiernia John Dickinson & Co, Cementownia Tileman & Co., czy fabryka zegarów w Eaton Bray.
Choć początki były skromne, wyniki sportowe przyszły szybko. Już na początku lat 50. „Gwiazda Gdyni” należała do najmocniejszych zespołów nie tylko polonijnych zmagań, bo takich drużyn było więcej, ale i angielskich amatorskich rozgrywek ligowych. Do największych sukcesów klubu należały: mistrzostwo Leighton and District League w sezonie 1951/52 oraz finał Pucharu Ligi, mistrzostwo Leighton and District League w sezonie 1952/53, zdobycie Leighton Charity Cup, wygrana w Marsworth Charity Cup, triumf w Rosebury Cup, mistrzostwo Aylesbury and District League w sezonie 1953/54, już pod nazwą Gdynia Star FC (Polish Hostel), dwukrotne zdobycie Pucharu Generała Andersa. To było trofeum o szczególnym znaczeniu dla środowiska byłych żołnierzy jego armii.
Mecze przyciągały tysiące kibiców
O sile drużyny świadczyły nie tylko trofea, ale również rosnąca popularność. Mecze „Gwiazdy Gdyni” przyciągały kibiców z polskiej społeczności rozsianej po okolicy. Na jeden z finałów z udziałem zespołu przyjechało około 1500 widzów. O klubie regularnie pisały polonijne tytuły, m.in. „Polska Walcząca - Kombatant Polski Na Obczyźnie” oraz „Gazeta Niedzielna” z Londynu.
„Gwiazda Gdyni” była jednak czymś więcej niż tylko klubem sportowym. Dla wielu emigrantów stanowiła punkt odniesienia w nowej rzeczywistości. Była miejscem, które pomagało podtrzymać relacje, język i – co najważniejsze - poczucie wspólnoty.
Dlaczego klub nazywał się „Gwiazda Gdyni”?
Szczególnie interesująca pozostaje sama nazwa klubu. Z informacji do których dotarłem niewiele wskazuje na to, by zawodnicy pochodzili z Gdyni lub Pomorza. Wręcz przeciwnie, większość wywodziła się z Kresów, w szczególności z obszarów dzisiejszej Białorusi. Możliwe zatem, że „Gdynia” miała w tym przypadku znaczenie symboliczne. W środowisku powojennej emigracji polskie kluby często przyjmowały nazwy odwołujące się do ważnych symboli II Rzeczypospolitej, choćby takich jak „Polonia”, „Wisła”, „Pogoń”, „Bałtyk” czy „Lechia”. Gdynia zajmowała w tym gronie miejsce szczególne. Była symbolem nowoczesnej Polski, polskiego morza, marynarki wojennej i przedwojennego „okna na świat”. Dla byłych żołnierzy i emigrantów nazwa mogła nieść silny ładunek emocjonalny i patriotyczny, niezależnie od miejsca ich pochodzenia.
Możliwe też, że sama „Gwiazda” była wcześniej funkcjonującą nazwą sportową, a człon „Gdyni” dodano, by wyróżnić klub spośród wielu zespołów o podobnej nazwie istniejących jeszcze w przedwojennej Polsce.
Z czasem społeczność w Marsworth zaczęła się rozpraszać. Hostel w Wing zamknięto w 1956 roku, a w Marsworth pięć lat później. Polacy przenosili się głównie do pobliskich Luton i Dunstable, ale klub cały czas działał. Ostatnie udokumentowane zwycięstwo „Gwiazdy Gdyni” pochodzi z 1970 roku. Prawdopodobnie w drużynie występowali już wtedy potomkowie pierwszych zawodników tego klubu.
Więcej o historii i ludziach związanych z „Hostelem Marsworth” i „Gwiazdą Gdyni” można przeczytać na stronie stworzonej przez Sandrę Costello i Tony’ego Gabisa.
Napisz komentarz
Komentarze