Spacerujemy ze sztuką. Jesienne wystawy na Pomorzu

„Ciała ziemi. Ciała nasze” – NOMUS. Nowe Muzeum Sztuki, 25.09,-28.02.2027 r.

Czy materia może działać? Czy wzrost rośliny, krążenie wody, pękanie drewna lub powolny rozpad organicznej tkanki są jedynie procesami zachodzącymi w tle ludzkiej historii, czy może stanowią formę sprawczości, której przez długi czas nie potrafiliśmy dostrzec? Od 25 września w NOMUS – Nowym Muzeum Sztuki można będzie oglądać wystawę poświęconą historycznym i współczesnym sposobom przedstawiania natury oraz zmieniającym się relacjom między tym, co ludzkie, a tym, co pozaludzkie. 

Wystawa zadaje pytanie o to, co się zmienia, gdy natura przestaje być traktowana jako temat, tło lub zasób. Prezentowane prace pozwalają zobaczyć ją jako materię posiadającą własną dynamikę: rosnącą, nasiąkającą, krążącą, ulegającą przekształceniom i wpływającą na ludzkie ciała, gesty oraz sposoby poznania. Zamiast jednej opowieści o naturze wystawa proponuje kilka równoległych perspektyw: naukową, estetyczną, cielesną, ekologiczną i materialną. To pierwsza wystawa z cyklu „Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna”, który zestawia dzieła z różnych epok, by pokazać ciągłość wrażliwości i przemianę sposobu patrzenia na rzeczywistość.

„Modele wspólnoty. Wystawa do zabawy” – Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej, 25.07.-13.12.2026 r.

Gdyby to od ciebie zależało, jak wyglądałaby twoja dzielnica? W sali wystawienniczej Gdańskiego Centrum Sztuki Współczesnej wyrosło małe miasto – prototyp z placem, przedprożem, „wspinaczkowcem-jak-falowcem”. Duet architektoniczny BudCud stworzył autorską interpretację legendarnego działania Palle Nielsena, który w 1968 roku do wnętrz sztokholmskiego Moderna Museet wprowadził dziecięcą wolność. Zorganizował przestrzeń pozbawioną nakazów, zakazów i norm. Dzięki zabawie dzieci zyskały sprawczość. 

Gdańska odsłona Nielsenowskich założeń zaprasza, by na własnych zasadach kształtować otoczenie oraz relacje z innymi. To nie jest typowa wystawa, ale publiczne miejsce, które dzieci mogą budować zgodnie ze swoimi potrzebami. A to, co jest publiczne, jest też wspólne.

Próba przywołania radykalnego gestu z lat sześćdziesiątych XX wieku stawia dziś nowe pytania o rolę instytucji sztuki oraz o jakość przestrzeni publicznych. Czy traktujemy dzieci jako chcianych i pełnoprawnych użytkowników miejsc wspólnych? Jak powinniśmy kształtować miasta, by wspierać samodzielność najmłodszych bez obaw o ich bezpieczeństwo? Jak sprawić, by miejski plac był placem wspólnych zdarzeń?

„Światło Gdyni” – Muzeum Miasta Gdyni, 8.02.2026 r.-10.01.2027 r.

„Światło Gdyni” to wyjątkowa podróż przez powojenną Gdynię zachowaną w unikatowych kadrach autorstwa małżeństwa Bolesławy i Edmunda Zdanowskich. Wystawa prezentuje dorobek organizatorów Liceum Fotografiki Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, które przekształcono w Dział Fotograficzny w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni-Orłowie. 

Edmund Zdanowski pochodził z Wilna, gdzie się urodził i wychował. Był uczniem słynnego fotografika Jana Bułhaka, w którego zakładzie pracował i terminował. Bułhak, zwany „ojcem” polskiej fotografiki ojczystej, miał duży wpływ na twórczość obojga Zdanowskich, którzy należeli do kierowanego przez niego Fotoklubu Wileńskiego. Jeszcze przed wojną Zdanowski pełnił funkcję instruktora w Zakładzie Fotografii Artystycznej Uniwersytetu im. Stefana Batorego. 

Od 1934 r. wraz z żoną prowadził w Wilnie własny zakład fotograficzny, który został spalony w 1944 r. w czasie walk o miasto. Edmund wstąpił do wojska, gdzie pracował w Wytwórni Filmowej I Armii Wojska Polskiego. W zasobach Muzeum Miasta Gdyni znajduje się ponad 700 negatywów i ponad 400 odbitek pozytywowych autorstwa Edmunda Zdanowskiego. Większość z nich przedstawia Gdynię – port i miasto – w pierwszym dwudziestoleciu po II wojnie światowej.