Film o zjeździe Solidarności wraca po 36 latach. Repremiera w Europejskim Centrum Solidarności

ECS nazywa ten seans repremierą, czyli ponowną premierą filmu, którego los przerwał stan wojenny. Dokument Krzysztofa Tchórzewskiego to zapis jednego z najważniejszych wydarzeń w historii Solidarności: zjazdu, który obradował w hali Olivii jesienią 1981.

Taśmy ukryte przed stanem wojennym

– Materiały powstały w 1981 r. dla Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego – wyjaśniał dr Emil Sowiński, filmoznawca z Uniwersytetu Łódzkiego, podczas ubiegłorocznej konferencji naukowej „45 lat Solidarności” w ECS. – Wprowadzenie stanu wojennego uniemożliwiło ukończenie filmu. Taśmy ukryto, a do montażu powrócono dopiero w 1989.

Pierwsza wersja dokumentu, zatytułowana „Stacja I Krajowy Zjazd Delegatów”, nie zachowała się. Podczas kwerendy dr Sowiński natrafił jednak na wersję z 1990, noszącą tytuł „Bądźcie świadomi”. Z dokumentów wynika, że publicznie pokazano ją tylko raz: w 1990, podczas II Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ Solidarność, który również odbywał się w hali Olivii.

Za kulisami zjazdu

Kamera towarzyszy uczestnikom obu tur zjazdu. Widz zobaczy wystąpienia związkowców, konferencję prasową i mszę, ale także to, co działo się przed halą. Kamera śledzi reakcje ludzi, a mikrofon wyłapuje ich rozmowy, dzięki czemu można poczuć codzienny rytm wydarzenia.

Na ekranie pojawiają się nie tylko związkowcy. Przemawiają Andrzej Wajda i Jan Józef Szczepański, jest też aktorka Halina Mikołajska, ofiarnie wspierająca opozycję przedsierpniową. Szczególnie cenne są rozmowa z Marianem Terleckim o działalności Biura Informacji Prasowej Solidarności oraz zdjęcia z montażowni telewizji związku.

Restauracja na jubileusz

Pokaz jest możliwy dzięki Filmotece Narodowej – Instytutowi Audiowizualnemu, która z okazji 45-lecia I KZD przeprowadziła restaurację i digitalizację taśmy.

– Był to skomplikowany proces, przeprowadzony specjalnie na ten repremierowy seans – podkreśla Arkadiusz Bilecki z Wydziału Naukowego i Zbiorów ECS, odpowiedzialny za zbiory filmowe. – Bardzo dziękujemy Filmotece za to wsparcie i umożliwienie pokazu.

Bilecki wygłosi też wprowadzenie przed projekcją.

Gdzie i kiedy zobaczyć?

„Bądźcie świadomi”, film dokumentalny, reż. Krzysztof Tchórzewski, Polska 1981–90, 90 min

• Projekcja: środa, 7 października, godz. 17
• Miejsce: audytorium Europejskiego Centrum Solidarności, Gdańsk
• Wprowadzenie: Arkadiusz Bilecki (Wydział Naukowy i Zbiorów ECS)
• Partner seansu: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny
• Wstęp wolny