Oliwska Kapsuła Czasu. List do Oliwian, którzy przyjdą tu za 100 lat

Co się wydarzy 4 lipca w Parku Oliwskim?

Przed nami ważny dzień! To inauguracja obchodów 100-lecia przyłączenia Oliwy do Gdańska, ten historyczny moment miał miejsce 1 lipca 1926 roku.

Dla Oliwy nie był to czas radosny.

Przyłączenie Oliwy do Gdańska było skutkiem jej bankructwa. Ówczesne władze zadłużyły gminę tak bardzo, że - by wyjść z kłopotów - musiała zgodzić się na utratę niezależności. Dziś niektórym się marzy, by tę wyjątkową dzielnicę oddzielić od Gdańska, by odzyskała tamtą wolność, co oczywiście, nie miałoby żadnego sensu, byłoby wręcz idiotyczne. Zamiast deliberować na temat przejęcia władzy w Oliwie, lepiej skupić się na robieniu dla niej czegoś dobrego. 

A jest co robić.

W Oliwie jest wiele instytucji, placówek czy też pojedynczych osób, dla których działanie w dzielnicy, dla jej mieszkańców to priorytet. Z tego względu Wspólnota Gdańska, którą reprezentuję, wystąpiła z inicjatywą wystosowania deklaracji Oliwskiej Koalicji Partnerskiej. 

Od razu zastrzegam, że to jedynie deklaracja woli współpracy, nie ma tu żadnych zobowiązań. Każdy z sygnatariuszy wyraża chęć współdziałania z innymi organizacjami czy instytucjami, które robią coś dla dobra Oliwy, żeby te wysiłki, na ile się da, łączyć, by wspierać się nawzajem. Uważam, że w pojedynkę można odnieść mały sukces, ale wspólnie można zrobić naprawdę wielkie rzeczy. Tekst deklaracji został rozesłany do trzydziestu potencjalnych sygnatariuszy.

Kto jest w tej grupie?

Na przykład Stowarzyszenie Stara Oliwa, którego siedzibą jest Dom Zarazy czy Księgarnia Kameralna „Książka i Wino”, ale też Uniwersytet Gdański, Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu, Muzeum Narodowe z dwoma oddziałami w Parku Oliwskim czy oliwska biblioteka. Zaprosiliśmy też bibliotekę Polskiej Akademii Nauk, która pozornie z Oliwą nie ma nic wspólnego, a jednak gromadzi cenne dokumenty dotyczące wszystkich historycznych dzielnic Gdańska. Jest i ogród zoologiczny, Szpital Marynarki Wojennej, szkoły czy Dom Pomocy Społecznej Polanki, gdzie mieszka pani Stanisława Opalińska, najstarsza Oliwianka!

Kiedy Oliwa straciła autonomię, pani Stanisława miała już 10 lat!

Świadek historii!

PRZECZYTAJ: W Gdańsku „Królowa jest tylko jedna”. Stanisława Opalińska skończyła 109 lat!

Wszyscy już podpisali deklarację?

Większość. Mam nadzieję, że nasza idea znajdzie potwierdzenie w działaniach, ale też, niejako, pozwoli się policzyć. Po co? By pokazać, jaką stanowimy siłę, co - mam nadzieję - poszerzy obszar aktywności poszczególnych ośrodków. Na pewno wzmocni przekaz informacji.

Jak to współdziałanie miałoby wyglądać w praktyce?

Dobrym przykładem takiej „unii oliwskiej” jest święto dzielnicy Viva Oliva. Fundacja Wspólnota Gdańska to główny organizator, ale nic nie zrobilibyśmy bez współpracy z wieloma innymi instytucjami. Podobnie zakończony niedawno Oliwski Jarmark Cysterski w Domu Zarazy, piękna inicjatywa, też oparta na współpracy pojedynczych osób, ale i partnerów. Warto zaznaczyć, że Oliwska Koalicja Partnerska działać będzie pod patronatem prezydent Aleksandry Dulkiewicz.

CZYTAJ TAKŻE: Wierzymy, że duchy Domu Zarazy odzyskają spokój. Oliwskie pranie już się suszy

Ważnym punktem lipcowych uroczystości będzie Oliwska Kapsuła Czasu.

To pomysł dwóch młodych ludzi, Bartosza Gloca i Piotra Derusia. 

Oliwska Kapsuła Czasu usytuowana zostanie w Parku Oliwskim, między palmiarnią a Potokiem Oliwskim. Nie w każdym miejscu w parku można kopać, choćby nawet w celu tak szlachetnym jak Oliwska Kapsuła Czasu. Dotyczy to zwłaszcza miejsc, gdzie rosną wiekowe drzewa, trzeba uważać, by nie zniszczyć korzeni. W miejscu, gdzie zakopiemy naszą kapsułę na szczęście jest ogromny trawnik, zatem bezpiecznie umieścimy tam ten nasz przekaz dla potomnych. Kapsuła będzie miała średnicę 40 cm, wysokość - 80 cm, bo też chcemy, by zmieściło się w niej wiele różnych darów od sygnatariuszy Oliwskiej Koalicji Partnerskiej, symboli, które będą stanowić swego rodzaju list dzisiejszych Oliwian do tych, którzy przyjdą tu po nas za 50 czy 100 lat. 

Co to za dary? Co Oliwski Ratusz Kultury przekaże potomnym?

Oliwski Ratusz jeszcze się zastanawia, ale rektor UG Piotr Stepnowski już zdecydował! Ledwo przedstawiłem mu pomysł, a natychmiast zaoferował, że do kapsuły włoży aktualne wydanie Gazety Uniwersyteckiej oraz medal, który uczelnia wręcza ludziom czyniącym dobro. Z kolei Polski Chór Kameralny przeznaczył na ten cel autorskie płyty CD...

Oby tylko udało się je za 100 lat odtworzyć.

Myślę, że jak ktoś będzie bardzo chciał, to znajdzie sposób. Co się zdarzy za 100 lat, nie wiadomo… Póki co róbmy swoje, w dobrej wierze.

Co się zdarzy za 100 lat, nie wiadomo, miejmy jednak nadzieję, że Stara Oliwa pozostanie Starą Oliwą, i że Park Oliwski pozostanie Parkiem Oliwskim.

Jestem przekonany, że tak się stanie. Nie sądzę, by miała tu nadejść jakaś rewolucja. Oczywiście, w Oliwie, jak wszędzie dużo się buduje, ale ten duch Starej Oliwy niezmiennie trwa i nic go nie ruszy. Dziesięć lat temu, jak grzyby po deszczu powstawały w Polsce, także w Trójmieście placówki bankowe. W Starej Oliwie nie ma dziś ani jednej! Rozwijają się za to placówki kultury bądź gastronomii. Kultura jest mocnym punktem Oliwy.

CZYTAJ TAKŻE: „Bitwa pod Oliwą I – niedokończony szkic”. Ocalony obraz powrócił do Gdańska

To trzy sceny teatralne! W Domu Zarazy, w Oliwskim Ratuszu Kultury i na Uniwersytecie Gdańskim!

Wśród sygnatariuszy są też galerie sztuki, Serhiya Sawchenki przy pętli oliwskiej czy Galeria Cosma, na rogu Tetmajera i Grottgera. Kultury w Oliwie jest z roku na rok coraz więcej, czym jestem zachwycony! Kultura – często niedoceniana przez polityków, przez rządzących – odgrywa kapitalną rolę w podnoszeniu poziomu patriotyzmu lokalnego czy identyfikacji z miejscem zamieszkania, tym samym społecznej aktywizacji.

Oliwa jest, jak uważają niektórzy, najpiękniejszą dzielnicą Gdańska, ale też - w pewnym sensie - osobną. Tę niezależność zachowała niejako w charakterze. Genius loci. Rzadko już mówimy Gdańsk-Oliwa, po prostu - Oliwa.

Na tę wyjątkowość zwrócił mi swego czasu uwagę Maciej Grabski, założyciel Olivii Centre. Powiedział, że Oliwa jest wyjątkowa w skali świata! I swoje zdanie uzasadnił. Otóż, ma na swoim terenie uniwersytety, centra biznesowe, zabytki, katedrę, szpitale, szkoły, muzeum narodowe, lasy oliwskie, a i bliskość morza. Każdy z tych elementów można znaleźć w wielu miejscach Polski czy świata, ale żeby wszystkie były skupione na tak małym skrawku ziemi? To jest ewenement! Rzeczywiście, jest to miejsce wyjątkowe, choć w zasadzie każde miejsce, w którym - gdy Los tak zdecyduje - osiądziemy, powinno być dla nas najważniejsze. Mnie Los rzucił do Oliwy kilkadziesiąt lat temu, jestem więc patriotą oliwskim. Ale może gdyby mnie rzucił do Poznania czy Krakowa byłoby zupełnie inaczej...

Dzień 4 lipca to dopiero początek obchodów stulecia?

Przed nami m.in. organizowana przez Muzeum Gdańska plenerowa wystawa o historii Oliwy przy pętli oliwskiej oraz cykl prelekcji o dzielnicy. Wspólnota Gdańska planuje wystawę na ogrodzeniu parku - „Wielcy Oliwianie”. Wśród bohaterów są książę Sambor I, który sprowadził cystersów do Oliwy, ale też Krzysztof Klenczon czy Danuta Rolke-Poczman.

ZOBACZ: Pożegnanie. Odeszła Danuta Rolke-Poczman

Dziś jest bohaterką wystawy, w 2012 roku - także w tym miejscu - otwierała wystawę poświęconą Oliwianom.

Żyli tu i działali na rzecz Oliwy naprawdę wyjątkowi ludzie! Niech Oliwa, niech świat, który do Oliwy przyjeżdża o tym się dowie! Niech pamięta! Oliwa, jak każda dzielnica, ma swoich mieszkańców, swoje anegdoty i tajemnice, ale też przedmioty, które są nieodłącznym elementem tworzącym historię tego miejsca. Oliwski Ratusz Kultury od 2016 roku kontynuuje pomysł „Skarby Oliwian”. To projekt adresowany do mieszkańców i miłośników Oliwy, którzy chcą podzielić się swoją osobistą historią dotyczącą ich dzielnicy. Udało nam się już zgromadzić wspaniałe historie, czekamy na kolejne opowieści. 

***

Park Oliwski, 4 lipca 2026, godz. 12.00
* Występ muzyczny
* Straż honorowa Straży Miejskiej
* Podpisanie Deklaracji Oliwskiej Koalicji Partnerskiej przez jej sygnatariuszy
* Wypełnienie Oliwskiej Kapsuły Czasu darami instytucji,  placówek, organizacji działających w Oliwie dla dobra Oliwianek i Oliwian
* Zamknięcie Oliwskiej Kapsuły Czasu