Nie musisz iść do specjalisty. Te badania może zlecić lekarz rodzinny

Do kardiologa tylko po to, żeby dostać skierowanie na Holtera albo echo serca? W wielu przypadkach taka droga nie jest już konieczna. Opieka koordynowana w podstawowej opiece zdrowotnej daje lekarzom rodzinnym znacznie większe możliwości diagnostyczne. 

Miliony pacjentów, miliardy złotych wydatków

Z najnowszych danych NFZ wynika, że umowę na jej prowadzenie ma już 55 proc. placówek POZ, a do objętych nią przychodni zapisanych jest blisko  .

Fundusz podał również skalę finansowania. Od uruchomienia opieki koordynowanej wartość zawartych umów sięgnęła 2,76 mld zł. Tylko w 2026 roku przekracza 960 mln zł. Dla pacjenta ważniejsze jest jednak to, co się za tymi miliardami rzeczywiście się kryje.  

Holter i echo serca od lekarza rodzinnego

Największa zmiana dotyczy osób cierpiących na choroby przewlekłe. Opieka koordynowana obejmuje pięć głównych obszarów: 

• kardiologię, 
• diabetologię, 
• pulmonologię, 
• endokrynologię 
• oraz nefrologię.

W przypadku chorób układu krążenia lekarz POZ może – jeśli są ku temu wskazania medyczne – zlecić m.in.:

• EKG wysiłkowe, 
• Holter EKG na 24, 48 lub 72 godziny, 
• Holter ciśnieniowy, 
• echo serca 
• czy USG Doppler tętnic szyjnych i naczyń kończyn dolnych. 

Dostępne są również dodatkowe badania laboratoryjne, m.in. NT-proBNP lub BNP.

CZYTAJ TEŻ: Dlaczego mężczyźni rzadziej chodzą do lekarza? Te 3 badania mogą uratować życie

To istotna zmiana dla pacjentów, ponieważ część rozszerzonej diagnostyki może odbyć się bez wcześniejszego oczekiwania na wizytę w poradni specjalistycznej.

Tarczyca, cukrzyca i choroby płuc. Lista jest dłuższa

Większe możliwości mają również lekarze rodzinni prowadzący pacjentów z chorobami tarczycy. Mogą zlecać m.in.:

• anty-TPO, 
• anty-TG 
• oraz anty-TSHR, 
• a w określonych przypadkach również celowaną biopsję aspiracyjną cienkoigłową tarczycy.

W ścieżce pulmonologicznej dostępna jest m.in. spirometria i spirometria z próbą rozkurczową. 

Z kolei w diagnostyce cukrzycy i chorób nerek lekarz może korzystać z dodatkowych badań laboratoryjnych, a w odpowiednich przypadkach również z USG Doppler naczyń kończyn dolnych.

Nie oznacza to jednak, że pacjent może przyjść do przychodni i zażądać wykonania wybranego badania. O tym, jakie badania są potrzebne, decyduje lekarz na podstawie stanu zdrowia i wskazań medycznych.

Specjalista bez tradycyjnej ścieżki

Opieka koordynowana to nie tylko dodatkowa diagnostyka. Lekarz rodzinny może konsultować stan pacjenta ze specjalistą, a sam pacjent – w ramach prowadzenia konkretnej choroby – może otrzymać dodatkową konsultację specjalistyczną. System przewiduje również porady dietetyczne i edukacyjne.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Małe przychodnie znikają, gwałtownie ubywa lekarzy rodzinnych

Dla osoby z chorobą przewlekłą przygotowywany może być Indywidualny Plan Opieki Medycznej (IPOM). Chodzi o to, aby diagnostyka, leczenie i kontrole były zaplanowane, a pacjent nie musiał samodzielnie krążyć pomiędzy kolejnymi poradniami.

Sprawdź, czy twoja przychodnia jest w systemie

Jest jednak ważne ograniczenie: opieka koordynowana nie działa jeszcze w każdej przychodni. Według najnowszych danych NFZ prowadzi ją 55 proc. placówek POZ.

Warto więc zapytać w swojej przychodni, czy realizuje opiekę koordynowaną, a przede wszystkim – w jakich zakresach. Samo uczestnictwo placówki w programie nie oznacza bowiem, że oferuje ona wszystkie ścieżki i wszystkie dodatkowe badania.

NFZ publikuje także informacje pozwalające znaleźć placówki realizujące opiekę koordynowaną. Dla pacjenta może to być szczególnie istotne przy wyborze lub zmianie lekarza rodzinnego.