Dworzec PKS nie będzie zabytkiem. Konserwator uzasadnił swoją decyzję

Brak wartości indywidualnej obiektu

Kwestia ewentualnej rozbiórki Dworca PKS przy ul. 3 Maja ciągnie się już długo. O sprawie informowaliśmy kilka dni temu. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił objęcia obiektu ochroną. Inicjatorem akcji, której celem miało być uratowanie Dworca jest Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej, które złożyło wniosek w grudniu 2025 roku. 

Według Konserwatora Zabytków budynek ma wartość o charakterze zespołowym, a nie jednostkowym. Oznacza to, że najważniejsze jest jego powiązanie funkcjonalno-przestrzenne z tunelem, dworcem kolejowym i układem komunikacyjnym. Wartość nie dotyczy samej bryły budynku, lecz jego współistnienia z innymi obiektami komunikacyjnymi.

Relikt architektury modernistycznej

Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił także uwagę na brak walorów artystycznych obiektu. Stanowi on relikt czasów słusznie minionych, pamiątkę poprzedniej epoki. Architektura budynku, charakterystyczna dla późnego modernizmu, została podporządkowana przede wszystkim funkcji użytkowej, a nie artystycznej. Budynki w PRL miały charakter powszechny i nie wyróżniają się na tle ówczesnego budownictwa.

W pisemnym uzasadnieniu Konserwator podkreślił, że ewentualny wpis do rejestru przy braku unikatowych wartości artystycznych mógłby niepotrzebnie i nieproporcjonalnie ograniczyć przyszłe możliwości adaptacji oraz modernizacji obiektu do współczesnych wymagań użytkowych. Nie jest tajemnicą, że właściciel działki, firma PB Górski, chce wyburzyć budynek.

Dworzec pod ziemią. Na powierzchni biurowce

Plany na zagospodarowanie terenu po rozbiórce są dobrze znane. PB Górski chce w miejscu Dworca wybudować kompleks handlowo-usługowy z biurowcami i hotelem. Dworzec nie zniknie zupełnie. Ma on być wybudowany pod ziemią i w razie zagrożenia atakiem z powietrza pełniłby rolę schronienia. Miejsce między budynkami ma wypełnić skwer rekreacyjny.

Napis "Dworzec PKS" również nie zniknie. Ma on być zainstalowany w nowo zagospodarowanej przestrzeni jako pamiątka starej zabudowy. Na chwilę obecną Dworzec ciągle funkcjonuje i obsługuje podróżnych. Nie ma zbliżonej daty rozbiórki, ani tym bardziej terminu budowy nowych obiektów. 

Możliwe odwołanie od decyzji

Wnioskodawcy ochrony Dworca mogą odwołać się do Generalnego Konserwatora Zabytków, a potem do Sądu Administracyjnego. Aktywiści SOAP zdołali już ocalić tego typu budynek. W styczniu 2021 roku do rejestru zabytków wpisana została stacja kolejowa w Grudziądzu. 

Dworzec zaprojektowano w latach 1968–1969 w duchu powojennego modernizmu funkcjonalistycznego. Obiekt oddano do użytku 19 marca 1973 r. Rok później twórcy otrzymali nagrodę Ministra Budownictwa. Byli to Bernard Cofta, Jan Szuca i Wiesław Pławiński. Tunel zaprojektował Andrzej Ulasiński.