Dwie superpełnie w ciągu miesiąca
Każda pełnia Księżyca przyciąga uwagę obserwatorów, ale nie wszystkie wyglądają tak samo. Pod koniec 2026 roku będziemy mogli zobaczyć dwa zjawiska określane mianem superpełni. Pierwsze nastąpi 24 listopada i będzie to tradycyjny Bobrowy Księżyc. Drugie przypadnie 24 grudnia, czyli w Wigilię Bożego Narodzenia. To właśnie grudniowa superpełnia zapowiada bardziej spektakularnie, bo Księżyc znajdzie się jeszcze bliżej Ziemi niż miesiąc wcześniej.
Jeśli pogoda dopisze, superksiężyc będzie nam towarzyszył przez całą świąteczną noc.
Bobrowy Księżyc rozpocznie astronomiczny finał roku
Pierwsza z dwóch superpełni nastąpi 24 listopada 2026 roku, a jej kulminacja przypadnie na godzinę 15.53 czasu polskiego. Dzień później osiągnie on perygeum, zbliżając się do Ziemi na około 359,3 tysiąca kilometrów.
Listopadowa pełnia nazywana jest Bobrowym Księżycem (Beaver Moon). Określenie wywodzi się z tradycji rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej oraz dawnych europejskich kalendarzy przyrodniczych. Listopadowy Bobrowy Księżyc przypominał o okresie intensywnej aktywności bobrów, które kończyły budowę i naprawę żeremi oraz gromadziły zapasy na zimę. Dla dawnych myśliwych był to również ostatni moment na polowania przed zamarznięciem rzek i jezior. Nazwa przetrwała do dziś i jest używana przez miłośników astronomii na całym świecie.
Wigilijna superpełnia razem z pierwszą gwiazdką
Ostatnia pełnia 2026 roku nastąpi 24 grudnia, a więc w Wigilię Bożego Narodzenia. Kulminacja superpełni przypadnie na godzinę 2.28 czasu polskiego.
Tego samego dnia Księżyc osiągnie również perygeum, zbliżając się do Ziemi na około 356,6 tysiąca km. Oznacza to, że będzie znajdował się nieco bliżej naszej planety niż podczas listopadowej superpełni.
Grudniowa pełnia od wieków nosi nazwę Zimnego Księżyca (Cold Moon). Określenie nawiązuje do początku najchłodniejszej części roku na półkuli północnej, długich nocy oraz zimowych mrozów. W różnych tradycjach spotyka się także inne nazwy, takie jak Księżyc Długiej Nocy, Księżyc Pękających Drzew czy Księżyc Małego Ducha. Wszystkie odnoszą się do charakterystycznych cech grudniowego krajobrazu i rytmu przyrody.
Czym jest superpełnia?
Określenie „superksiężyc” czy „superpełnia" nie są oficjalnymi terminami astronomicznymi. Powstały dopiero w 1979 roku i z czasem weszły do powszechnego użycia. Astronomowie posługują się raczej opisem sytuacji, w której pełnia przypada w pobliżu perygeum, czyli punktu orbity położonego najbliżej Ziemi.
Źródłem zjawiska jest kształt orbity Księżyca. Nie jest ona idealnym okręgiem, lecz elipsą, dlatego odległość między Ziemią a jej naturalnym satelitą zmienia się przez cały miesiąc. Raz Księżyc znajduje się bliżej naszej planety, innym razem dalej. Gdy pełnia wypada w czasie zbliżenia do perygeum, mówimy właśnie o superpełni.
Czy różnicę rzeczywiście widać? Tak, choć nie jest ona aż tak spektakularna, jak mogłyby sugerować zdjęcia publikowane w internecie. W porównaniu z najmniejszą pełnią roku tarcza Księżyca może wydawać się nawet o około 14 procent większa, a jego blask – o blisko 30 procent intensywniejszy. Dla większości obserwatorów będą to jednak subtelne zmiany, które najlepiej dostrzec podczas porównania zdjęć wykonanych w podobnych warunkach.
Czy pogoda pozwoli zobaczyć superpełnię?
W przypadku listopadowej superpełni prognozy dla Pomorza wskazują, że w ciągu dnia dominować będzie duże zachmurzenie, miejscami z przelotnymi opadami deszczu lub deszczu ze śniegiem. Wieczorem sytuacja powinna się jednak poprawić – prognozowane są przejaśnienia, które mogą stworzyć szansę na obserwację Księżyca.
Do obserwacji superpełni nie potrzeba teleskopu ani specjalistycznego sprzętu. Najlepiej wybrać teren oddalony od intensywnego oświetlenia ulicznego – park, plażę, łąkę lub otwartą przestrzeń poza miastem. Szczególnie efektownie Księżyc wygląda tuż po swoim wschodzie, kiedy znajduje się nisko nad horyzontem. Wtedy, na tle drzew, budynków czy wzgórz, wydaje się większy.
Jak się nazywają pełnie księżyca?
Wiele nazw pełni Księżyca wywodzi się z obserwacji przyrody i zwyczajów rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej:
- styczeń – Pełnia Wilczego Księżyca,
- luty – Pełnia Śnieżnego Księżyca,
- marzec – Pełnia Robaczego Księżyca,
- kwiecień – Pełnia Różowego Księżyca, zwana Rybną,
- maj – Pełnia Kwiatowego Księżyca,
- czerwiec – Pełnia Truskawkowego Księżyca,
- lipiec – Pełnia Koźlego Księżyca,
- sierpień – Pełnia Księżyca Jesiotrów,
- wrzesień – Pełnia Kukurydzianego Księżyca lub Plonów,
- październik – Pełnia Krwawego Księżyca,
- listopad – Pełnia Mroźnego Księżyca lub Bobrzego Księżyca,
- grudzień – Pełnia Zimnego lub Zimowego Księżyca




Napisz komentarz
Komentarze