Brama bezpieczeństwa energetycznego Polski. Port Gdańsk jako strategiczny filar dostaw surowców i transformacji energetycznej

Polska, która jeszcze kilkanaście lat temu w dużym stopniu była uzależniona od dostaw surowców energetycznych z jednego kierunku, dziś działa w modelu opartym na dywersyfikacji i niezależności. Jego fundamentem jest dostęp do infrastruktury morskiej, pozwalającej na import surowców energetycznych z globalnych rynków. Port Gdańsk – największy port morski w kraju, który w 2025 roku obsłużył 80,4 mln ton ładunków, pełni w tym systemie funkcję strategicznej bramy logistycznej.

To właśnie tutaj przecinają się najważniejsze morskie szlaki dostaw ropy naftowej, paliw oraz innych surowców energetycznych, które trafiają następnie do polskiej gospodarki. Położenie portu, rozbudowana infrastruktura oraz zdolność obsługi największych jednostek pływających sprawiają, że Port Gdańsk pełni dziś funkcję nie tylko krajowego centrum przeładunkowego, ale również ważnego ogniwa europejskiego systemu bezpieczeństwa energetycznego.

Z punktu widzenia struktury przeładunków szczególnie istotny jest fakt, że działalność portu jest w dużym stopniu skoncentrowana właśnie wokół sektora energii. 

• W 2025 roku paliwa płynne stanowiły 49,3% całkowitych przeładunków, osiągając poziom 39,6 mln ton, a łącznie surowce energetyczne – obejmujące ropę, produkty paliwowe i węgiel – odpowiadały za około 60% wszystkich przeładunków. 

W praktyce Port Gdańsk stał się głównym punktem wejścia dla ropy naftowej, paliw płynnych oraz innych kluczowych surowców, które następnie trafiają do rafinerii, elektroenergetyki i przemysłu.

Paliwowe serce polskiej niezależności 

Najbardziej widocznym przejawem strategicznej roli Portu Gdańsk w systemie energetycznym jest Naftoport – zlokalizowana w Porcie Północnym baza przeładunku ropy naftowej i produktów ropopochodnych. Znaczenie tej infrastruktury szczególnie uwidoczniło się po rosyjskiej agresji na Ukrainę i zmianie kierunków dostaw surowców energetycznych do Europy. W sytuacji odejścia od importu rosyjskiej ropy, Port Gdańsk stał się fundamentem bezpieczeństwa energetycznego kraju. To dzięki możliwościom przeładunkowym portu Polska mogła skutecznie dywersyfikować dostawy i sprowadzać ropę drogą morską od partnerów z różnych części świata – Bliskiego Wschodu, Afryki, Ameryki Północnej czy regionu Morza Pół nocnego.

Dzięki możliwości przyjmowania największych tankowców świata oraz bezpośredniemu połączeniu z systemem rurociągowym PERN oraz rafineriami w Gdańsku i Płocku Naftoport zapewnia ciągłość dostaw surowca do krajowego systemu paliwowego. W praktyce oznacza to możliwości pełnego pokrycia zapotrzebowania Polski na ropę oraz utrzymania rezerw strategicznych, niezależnie od sytuacji geopolitycznej.

– Konkurencyjność buduje odporność, a odporność buduje bezpieczeństwo – zaznaczył wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka podczas tegorocznej konferencji organizacji zrzeszającej europejskie porty morskie (ESPO) zorganizowanej w Gdańsku. – Porty wspierają ciągłość dostaw, stabilność rynku i bezpieczeństwo obywateli. Polska doskonale rozumie tę odpowiedzialność, a polskie porty odgrywają coraz ważniejszą rolę w europejskim systemie transportowym. Dlatego stale inwestujemy w ich rozwój, modernizację oraz bezpieczeństwo, wzmacniając w ten sposób odporność całej Europy. Wpływ tych inwestycji wykracza poza granice kraju, podnosząc bezpieczeństwo, odporność i konkurencyjność w całej Unii Europejskiej.

Rozwój Naftoportu jest kontynuowany poprzez budowę nowego, szóstego stanowiska przeładunkowego, które zwiększy przepustowość terminalu o około 9 mln ton rocznie, do poziomu sięgającego 49 mln ton, oraz umożliwi obsługę kolejnych dużych jednostek typu VLCC.

– To inwestycja, która umacnia Polskę jako niezależne i bezpieczne państwo. Zapewni dywersyfikację dostaw surowców, zwiększy naszą odporność na zawirowania geopolityczne i wzmocni rolę Portu Gdańsk jako energetycznego serca regionu Morza Bałtyckiego – mówi Dorota Pyć, prezes Zarządu Morskiego Portu Gdańsk.

Infrastruktura gotowa na wyzwania przyszłości 

Rola Portu Gdańsk w sektorze paliwowym stale rośnie wraz z kolejnymi inwestycjami infrastrukturalnymi, przygotowującymi port na zmieniające się potrzeby rynku. 

W Porcie Gdańsk w 2025 roku rozpoczęła się budowa falochronu osłonowego, niezbędnego do uruchomienia terminalu FSRU, czyli statku przystosowanego do magazynowania skroplonego gazu ziemnego (LNG) odbieranego z metanowców i zmiany jego stanu skupienia z ciekłego na gazowy. Terminal będzie zdolny do regazyfikacji ponad 6 mld metrów sześciennych gazu rocznie. Inwestycja o wartości około 4,5 mld zł znacząco zwiększy możliwości importu gazu drogą morską i stanie się jednym z filarów bezpieczeństwa gazowego Polski. W połączeniu z istniejącą infrastrukturą LNG oraz systemem gazociągów, umożliwi dalszą dywersyfikację źródeł dostaw oraz zwiększenie elastyczności rynku.

Jednocześnie projekt ten wpisuje się w szerszy kontekst transformacji energetycznej – gaz ziemny pełni bowiem rolę paliwa przejściowego, stabilizującego system energetyczny w procesie odchodzenia od węgla. 

Równolegle rozwijane są rozwiązania odpowiadające nowym kierunkom transformacji energetycznej. Już wkrótce uruchomiony zostanie terminal T5, czyli terminal instalacyjny dla morskich farm wiatrowych, o powierzchni ponad 20 hektarów i wartości około 1,2 mld zł. Ma on służyć przede wszystkim podmiotom realizującym projekty morskich farm wiatrowych w tym rejonie Morza Bałtyckiego. Terminal przyczyni się do realizacji krajowych i międzynarodowych celów klimatycznych, wspierając tym samym transformację energetyczną i budując potencjał Polski jako lidera w sektorze energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim.

Port Gdańsk przygotowuje się także do odgrywania istotnej roli w obszarze związanym z paliwami alternatywnymi, obsługą wodoru, biopaliw czy nowoczesnych nośników energii, stając się uczestnikiem europejskiej transformacji energetycznej. Dzięki swojej skali i  strategicznemu położeniu może pełnić funkcję platformy łączącej tradycyjny sektor energetyczny z  rozwiązaniami przyszłości. To właśnie takie miejsca będą decydować o tym, które państwa zyskają przewagę w nowej rzeczywistości gospodarczej.    

Wszystkie europejskie porty muszą sprostać celom dekarbonizacji, transformacji cyfrowej i rosnącym oczekiwaniom w zakresie odporności i zrównoważonego rozwoju. W przypadku Portu Gdańsk, te trzy cele łączą się w jednym miejscu – infrastrukturze mogącej obsłużyć zarówno tradycyjne, jak i przyszłe źródła energii. 

Fundament odporności państwa 

Historia ostatnich lat pokazała, że bezpieczeństwo energetyczne jest nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem państwa. Dostęp do surowców, możliwość wyboru dostawców oraz sprawna infrastruktura transportowa stały się elementami strategicznej odporności kraju. 

Port Gdańsk jest dziś jednym z najważniejszych filarów tej odporności. Z jednej strony zabezpiecza dostawy ropy i paliw, umożliwiając Polsce zachowanie niezależności od jednego kierunku importu. Z drugiej – przygotowuje kraj na energetyczną przyszłość, tworząc zaplecze dla morskiej energetyki wiatrowej oraz nowych, niskoemisyjnych technologii.

Nie jest już jedynie miejscem, do którego przypływają statki z surowcami. To nowoczesny ekosystem infrastruktury, technologii i logistyki, od którego zależą stabilność gospodarki oraz tempo transformacji energetycznej kraju. Port Gdańsk pozostaje więc nie tylko świadkiem zmian zachodzących w światowej energetyce, ale i jednym z ich najważniejszych uczestników.