Księżyc zasłoni ponad 80 proc. Słońca. Tak będzie wyglądało zaćmienie nad Pomorzem

12 sierpnia nad Pomorzem zobaczymy zaćmienie Słońca 

Wieczorem 12 sierpnia mieszkańcy Pomorza będą świadkami jednego z najciekawszych zjawisk astronomicznych ostatnich lat. Choć całkowite zaćmienie Słońca ominie Polskę, w naszym regionie Księżyc przesłoni ponad 80 proc. tarczy słonecznej. Widowisko rozpocznie się około godziny 19.11, a jego kulminacja przypadnie tuż przed zachodem Słońca. Członkowie Astrofizycznego Koła Naukowego Politechniki Gdańskiej podpowiadają, gdzie najlepiej obserwować zjawisko i przypominają o najważniejszych zasadach bezpieczeństwa.

O której godzinie będzie widać zaćmienie Słońca na Pomorzu?

W Gdańsku pierwsze oznaki zaćmienia będzie można dostrzec około godz. 19.11. Maksymalna faza nastąpi około 20.03, gdy Księżyc przesłoni około 82 proc. tarczy Słońca. Kilkanaście minut później Słońce schowa się za horyzontem, dlatego mieszkańcy Pomorza nie zobaczą końca całego zjawiska.

Podobnie będzie w Gdyni, Sopocie i pozostałej części regionu – różnice wyniosą zaledwie kilkadziesiąt sekund.

- Różnice w czasie trwania zaćmienia wynikają przede wszystkim z położenia obserwatora względem toru, po którym cień i półcień Księżyca przemieszczają się po powierzchni Ziemi - wyjaśnia Miłosz Płoszyński z Astrofizycznego Koła Naukowego Politechniki Gdańskiej.

CZYTAJ TEŻ: Nowa kometa na naszym niebie! Następnym razem będzie widoczna za tysiące lat

Jak dodaje, cień Księżyca można wyobrazić sobie jako ogromną elipsę przesuwającą się po powierzchni Ziemi. To dlatego mieszkańcy różnych krajów, a nawet różnych części Polski, obserwują początek i przebieg zjawiska o nieco innych godzinach.

Dlaczego warto znaleźć miejsce z widokiem na zachód?

Tegoroczne zaćmienie będzie wyjątkowe także dlatego, że przypadnie tuż przed zachodem Słońca. Dzięki temu zjawisko może wyglądać wyjątkowo malowniczo.

- Niskie położenie Słońca nad horyzontem sprawi, że tegoroczne zaćmienie może wyglądać wyjątkowo malowniczo - zapewnia Filip Krezymon, absolwent PG związany z Astrofizycznym Kołem Naukowym. - Warto wybrać miejsce z dobrze widocznym zachodnim horyzontem 

Na Pomorzu dobrymi punktami obserwacyjnymi będą plaże, nadmorskie promenady, mola czy klify z odsłoniętym widokiem na zachód. Warto jednak przyjść wcześniej, ponieważ maksimum zjawiska przypadnie zaledwie kilkanaście minut przed zachodem Słońca.

ZOBACZ TAKŻE: Częściowe zaćmienie Słońca za nami. W Gdańsku oglądało je kilkaset osób

Dlaczego w Polsce nie zobaczymy całkowitego zaćmienia?

12 sierpnia będzie pierwszym od blisko 30 lat całkowitym zaćmieniem Słońca, widocznym z kontynentalnej Europy. Pas całkowitości przebiegnie jednak daleko od Polski - przez Grenlandię, Islandię oraz północną Hiszpanię. Najdłużej całkowite zaćmienie będzie panować na Islandii, gdzie w miejscowości Látrabjarg całkowita faza potrwa aż 2 minuty i 13 sekund. Z kolei całkowite zaćmienie trwające od ok. 30 do 100 sekund będzie można zobaczyć w wielu popularnych turystycznie hiszpańskich miastach, takich jak: 

• Valencia, 
• Bilbao, 
• Ibiza, 
• Palma de Mallorca, 
• Valladolid 
• czy Santander. 

- Pas całkowitego zaćmienia jest stosunkowo wąski. Tylko osoby znajdujące się w jego obrębie zobaczą moment, w którym Księżyc całkowicie zasłoni Słońce i zapadnie kilkuminutowy półmrok – wyjaśnia Jakub Nurkiewicz, przewodniczący AKN PG.

W zachodniej Polsce Księżyc przesłoni ponad 85 proc. tarczy słonecznej. Na Pomorzu będzie to nieco ponad 80 proc., jednak i tak będzie to jedno z najgłębszych częściowych zaćmień widocznych w naszym kraju od wielu lat.

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca?

To najważniejsza zasada: na Słońce nie wolno patrzeć gołym okiem.

Pod żadnym pozorem nie należy patrzeć na Słońce gołym okiem ani przez lornetkę, teleskop czy aparat fotograficzny bez odpowiednich filtrów słonecznych. Nawet częściowo zasłonięta tarcza emituje intensywne promieniowanie, które może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia wzroku
Martyna Czudec, doktorantka PG i założycielka Astrofizycznego Koła PG

Do obserwacji należy używać wyłącznie certyfikowanych okularów z filtrem słonecznym lub specjalnej folii astronomicznej.

Astronomowie przypominają, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne, zadymione szkło, płyty CD czy klisze fotograficzne nie chronią wzroku i nie powinny być wykorzystywane podczas obserwacji.

PRZECZYTAJ TEŻ: Gwiazda nie rodzi się cicho. Wchodzi na scenę z hukiem i błyskiem

Podczas zaćmienia warto patrzeć także... pod drzewa

Choć w Polsce nie zapadnie półmrok, otoczenie wyraźnie się zmieni. Światło stanie się chłodniejsze, a cienie bardziej kontrastowe.

- Szczególnie ciekawy efekt pojawi się pod drzewami. Niewielkie szczeliny między liśćmi działają jak kamery otworkowe i rzutują na ziemię liczne obrazy Słońca. W czasie zaćmienia przyjmą one kształt sierpów - mówi Miłosz Płoszyński.

Martyna Czudec zwraca uwagę również na tzw. efekt Purkiniego. - W słabym świetle wzrok staje się bardziej czuły na barwy niebieskozielone, natomiast czerwienie wydają się ciemniejsze. Z tego powodu krajobraz może wyglądać na chłodniejszy, szaroniebieski lub sino-metaliczny – wyjaśnia.

Kiedy kolejne zaćmienie Słońca?

Już 2 sierpnia 2027 roku w Polsce będzie można obserwować kolejne częściowe zaćmienie, jednak Księżyc przesłoni wówczas jedynie około 40 proc. tarczy Słońca. Na całkowite zaćmienie widoczne z terenów obecnej Polski trzeba będzie poczekać znacznie dłużej.

CZYTAJ TEŻ: Czarny Księżyc wkrótce na niebie! Czeka nas najciemniejsza noc tego lata

– Nastąpi ono dopiero 7 października 2135 roku. Pas całkowitego zaćmienia obejmie między innymi Dolny Śląsk i Małopolskę. Upłynie wówczas ponad 180 lat od ostatniego takiego wydarzenia w naszym kraju – podkreśla Jakub Nurkiewicz.

Astronomowie potrafią przewidzieć takie zjawiska z dokładnością do ułamków sekundy. Wykorzystują matematyczne modele opisujące ruch Ziemi, Księżyca i Słońca oraz wpływ innych planet i zmiennej prędkości obrotu naszej planety. Dzięki nim możliwe jest nie tylko wyznaczanie terminów przyszłych zaćmień, ale także odtwarzanie tych, które miały miejsce tysiące lat temu.