Gdańsk Południe to dziś przede wszystkim wielka sypialnia: dziesiątki osiedli stawianych jedno obok drugiego, bez wspólnego pomysłu na ulice, place i zieleń.
– W Polsce mówiło się o urbanistyce łanowej. My w Gdańsku mieliśmy urbanistykę dywanową. Ktoś kupował ziemię od rolnika, realizował osiedle i dla niego to osiedle było wszystkim. Nie interesowało go, jak jest powiązane z otoczeniem – mówi Łukasz Pancewicz, współprowadzący pracownię a2p2.
To właśnie a2p2, wspólnie z holenderskim biurem KCAP, przygotowuje na zlecenie Gdańskiej Agencji Rozwoju Gospodarczego i Agencji Rozwoju Pomorza Masterplan Gdańsk Nowe Południe obejmujący otoczenie przystanków PKM Południe. Kolej, która ma połączyć południowe dzielnice z resztą Trójmiasta, ma już zapewnione finansowanie. W październiku rząd ustanowił program wieloletni, z którego budowa linii za ok. 2,3 mld zł ma zostać sfinansowana do 2029. Teraz chodzi o to, co powstanie wokół niej.
Zszywanie rozproszonych osiedli
Założenia masterplanu przedstawiono w środę, 18 listopada, na spotkaniu z dziennikarzami w GRID Arthub, w zabytkowej hali na terenie dawnej Stoczni Gdańskiej. Obok projektantów wzięli w nim udział m.in. wiceprezydent Gdańska Piotr Grzelak, prezes Agencji Rozwoju Pomorza Sławomir Kosakowski, prezes InvestGDA Paweł Orłowski i kierownik projektu Michał Jamroż.
Władze miasta nie szczędzą projektowi wielkich słów. Wiceprezydent Grzelak mówił o „epokowej inwestycji” i „największym w historii projekcie komunikacyjnym w Gdańsku”, a sposób planowania przestrzeni wokół kolei nazwał innowacyjnym w skali kraju, choć opartym na zachodnich doświadczeniach. Na czym ta nowość polega?
– Przy dużych inwestycjach liniowych projektanci skupiają się zwykle na samej infrastrukturze, aż po przystanek. Tutaj patrzymy na cały korytarz transportowy, czyli infrastrukturę razem z miastem – tłumaczy Łukasz Pancewicz.
Kluczowe słowo to „zszywanie”. Pas wzdłuż torów, obejmujący ok. 120 ha, ma połączyć osiedla parkami, skwerami i ciągami pieszymi, a przy przystankach mają powstać lokalne centra z usługami. Projektanci zakładają ok. 400 nowych budynków. o średniej wysokości 4,6 kondygnacji, czyli zbliżonej do tego, co już stoi w dzielnicy. Na tereny zieleni publicznej przypada 48,4 ha, czyli 30 proc. obszaru – to mniej więcej tyle, co 68 boisk piłkarskich.
Masterplan przewiduje ok. 444 tys. mkw. powierzchni mieszkań i 177 tys. mkw. usług – w proporcji 72 do 28. Nowe mieszkania mogłyby pomieścić ok. 10,2 tys. osób, a usługi dać pracę ok. 6,5 tys.
Pierwszy etap prac, w skali 1:2000, zakończył się we wrześniu. Teraz trwa drugi, bardziej szczegółowy – do lutego 2027 projektanci mają pokazać, jak zagospodarować poszczególne kwartały, ile da się tam zbudować mieszkań i jak urządzić parki. W kwietniu 2027 rozpoczną się konsultacje trzeciego etapu, poświęconego szczegółowemu projektowaniu przestrzeni publicznych. Masterplan nie jest prawem miejscowym, ale ma być podstawą zmian w planach zagospodarowania.
Park, plac i budynek dla wszystkich
Obecne konsultacje dotyczą pięciu przystanków: Gdańsk Chełm, Orunia Górna, Maćkowy, Łostowice i Kowale. Przy każdym mieszkańcy mają się wypowiedzieć o dwóch miejscach – terenie zielonym i placu przy wyjściu ze stacji. Przy Chełmie ma powstać park pod estakadą kolei, przy Oruni Górnej i Maćkowach – parki liniowe nad tunelem. Przy Łostowicach i Kowalach zaplanowano park wzdłuż Potoku Kowalskiego, częściowo pozostawiony w stanie naturalnym. Kowale, stacja końcowa, mają się stać węzłem przesiadkowym z parkingami, dworcem autobusowym i tramwajem. Na Oruni Górnej ma stanąć budynek o funkcjach społecznych i kulturalnych – centrum dla trzech dzielnic: Oruni Górnej, Chełma i Ujeściska.
– Dziękuję mieszkańcom za zaangażowanie. Teraz będziemy naprawdę rozmawiali o konkretach, dlatego tym bardziej proszę o jeszcze większe zaangażowanie. To jest proces długi, mam tego świadomość, ale tylko taki proces da nam szansę na stworzenie wspaniałej przestrzeni – apelował wiceprezydent Grzelak.
Ankieta internetowa jest dostępna do 1 grudnia. Pierwsze warsztaty, dotyczące Chełmu, Oruni Górnej i Maćkowów, odbywają się dziś (18 listopada) w szkole przy ul. Srebrnej. Drugie, poświęcone Łostowicom i Kowalom, zaplanowano na wtorek 24 listopada w Szkole Podstawowej przy ul. Wielkopolskiej.
Organizatorzy podkreślają, że nie wystarczy napisać: „chcemy ławek, drzew, placu zabaw”. Pytają, jak przestrzeń ma działać: czy park ma mieć przystrzyżony trawnik, czy bujną łąkę, czy plac ma służyć codziennym spotkaniom, czy koncertom, czy ludzie wolą otwarte przestrzenie, czy kameralne zakątki.
W poprzednich etapach w każdych warsztatach uczestniczyło ok. 150 osób, a ankietę wypełniło – ponad 1100. Organizatorzy przyznają, że na konsultacje przychodzą przede wszystkim najaktywniejsi i ci, którym coś przeszkadza. Dlatego dodatkowo zlecili badania fokusowe i zorganizowali warsztaty z udziałem dobranych grup mieszkańców. Głosy bywają sprzeczne: jedni nie chcą już w okolicy żadnych nowych usług, inni marzą o sklepie i fryzjerze za rogiem. Granice spełniania życzeń wyznaczają warunki techniczne i pieniądze. Część funkcji publicznych ma się utrzymywać dzięki sąsiedztwu usług komercyjnych – kawiarni, restauracji, siłowni.
Co da się uratować
Co można naprawić w dzielnicy, która powstawała na dziko? Pancewicz wskazuje kilka rzeczy. Po pierwsze – stworzyć przestrzeń publiczną, której dziś brakuje. Po drugie – skłonić mieszkańców do przeniesienia samochodów do hal garażowych, bo przestrzeń między blokami, budowanymi tanio i bez myślenia o parkowaniu, wypełniają dziś głównie auta. Po trzecie – usługi w parterach budynków.
– Inwestorzy prywatni mówią nam, że ludzie, którzy teraz kupują mieszkania, oczekują, że najbliższe zakupy i usługi będą blisko miejsca zamieszkania. Że w ramach tego samego osiedla będa mogli zaspokoić wiele swoich potrzeb. Oczywiście trzeba to dobrze wymierzyć, bo nie można wypełnić każdej pierzei nowego osiedla usługami – to się nie skomercjalizuje – mówi urbanista.
Najważniejszy jest jednak całościowy zamysł. Dziś ktoś, kto przyjeżdża z dolnego tarasu, długo uczy się geografii Gdańska Południe – nie ma tu czytelnej siatki ulic. Projektanci chcą, by pasażer PKM mógł szybko zbudować sobie w głowie mapę dzielnicy dzięki ulicom, placom, pierzejom z usługami i zieleni. Nie chodzi przy tym o narzucanie rozwiązań.
– Raczej o wskazanie wizji, którą będą wypełniali różni projektanci i różni budujący miasto po nas. Z mojej praktyki wynika, że jeśli pomysły są trafne i postrzegane jako dobre, to są realizowane. Ludzie grają w tę grę, jeśli widzą w niej korzyści – przekonuje Pancewicz.




Napisz komentarz
Komentarze