Jak działał most zwodzony, do czego służył żuraw w malborskim zamku?

Tekst nowej publikacji został opracowany na podstawie książki Ryszarda Rząda pod podobnym tytułem „Jak to działało? Zabytkowe mechanizmy w zamku malborskim".

Zamek malborski, dziś jeden z najznakomitszych europejskich przykładów średniowiecznej architektury obronno-rezydencyjnej, w latach swojej świetności był twierdzą nie do zdobycia. W sporej mierze było to zasługą sprawnie działającego systemu mechanizmów bramno-mostowych. Skutecznej obronie służyć też miały młyny, studnie i liczne urządzenia ułatwiające transport i magazynowanie produktów rolnych, niezbędnych do przetrwania długotrwałych oblężeń. Niestety, zamek stracił je bezpowrotnie, przechodząc różne, często burzliwe koleje losu.

W trakcie odbudowy rozpoczętej w 1882 roku przez Konrada Steinbrechta i kontynuowanej przez Bernharda Schmida odtworzono kilka z takich niezbędnych urządzeń. Ponieważ nie dysponowano żadnymi ich pozostałościami ani przekazami ikonograficznymi, zdecydowano się na wykonanie kopii mechanizmów zachowanych wówczas w innych średniowiecznych budowlach. W ten sposób na Zamku Wysokim pojawiły się: 

• wyposażenie młyna,
• kołowroty studni,
• mostu,
• kładki dla pieszych,
• i wyciąg na strychu skrzydła południowego.

A na Zamku Średnim:

• kołowrót brony w szyi bramnej,
• w Bramie Głównej (Snycerskiej) na Przedzamczu – żuraw mostu zwodzonego i brona,
• a na strychach Baszt Mostowych – kołowroty. 

O tym właśnie opowiada ta książka.

„Jak to działało? Mechanizmy zamku w Malborku” to książka edukacyjna dla dzieci w wieku 5-10 lat, poświęcona dawnym rozwiązaniom inżynieryjnym stosowanym w zamku malborskim. Publikacja w przystępny sposób wyjaśnia działanie dziesięciu historycznych mechanizmów, m.in. mostu zwodzonego czy żurawia, łącząc wiedzę techniczną z kontekstem historycznym.

Książka została opracowana na podstawie wspomnianej wyżej publikacji Ryszarda Rząda „Jak to działało? Zabytkowe mechanizmy w zamku malborskim”. Składa się z dwóch uzupełniających się części połączonych wspólną oprawą. Pierwsza zawiera opisy techniczne wzbogacone fotografiami oraz szkicami mechanizmów. Druga część to narracja ilustracyjna z rysunkami Agaty Królak, uzupełniona o elementy angażujące młodego odbiorcę, takie jak rozkładane karty, wklejane notatki czy odręczne zapisy. Autorami jej koncepcji są Aleksandra Sobczak i Ryszard Bienert.

Zróżnicowana forma edytorska – twarda oprawa, dwa bloki wnętrza o różnej wysokości oraz wykorzystanie różnych papierów podkreśla charakter publikacji i zachęca do aktywnego odkrywania treści. Książka stanowi propozycję łączącą edukację, historię i nowoczesne podejście do projektowania książek dla dzieci. Opracowania tekstu podjęła się Elżbieta Pałasz.

Obie publikacje są dostępne w stacjonarnych sklepach Muzeum Zamkowego oraz w sprzedaży online