Czas pochwalić się wiedzą o Kaszubach! Rozpoczynamy jubileuszową odsłonę konkursu Tatczëzna – z myślą o przyszłości

Konkurs wiedzy o Kaszubach Tatczëzna organizowany jest przez redakcję „Zawsze Pomorze” - wspólnie ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim i Muzeum Kaszubskim w Kartuzach. Projekt jest skierowany do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. 

Celem konkursu jest pobudzanie świadomości regionalnej, popularyzacja wiedzy o historii, kulturze i tradycji Kaszub, a także przyszłości regionu. Tatczëzna integruje społeczność kaszubską, edukuje dzieci i młodzież w zakresie historii regionalnej.

Mały i duży jubileusz konkursu Tatczëzna

- W tym roku po raz piąty organizujemy ten ważny konkurs dla kształtowania wiedzy o małej ojczyźnie wśród młodego pokolenia – uważa Mariusz Szmidka, redaktor naczelny „Zawsze Pomorze”, a jednocześnie pomysłodawca i organizator konkursu. – A gdy do tych pięciu edycji doliczymy 25 zorganizowanych przeze mnie w „Dzienniku Bałtyckim”, to wychodzi, że w tym roku mamy już 30. edycję konkursu i piękny jubileusz. – To nasze działanie daje nam ogromną satysfakcję i poczucie wypełniania misji wśród młodych, zachęcania ich do poznawania historii naszej Tatczëzny, wzmacniania w nich kaszubskiej tożsamości oraz silnej identyfikacji z Kaszubami i miejscem zamieszkania. Wiedno Kaszëbë! – podkreśla redaktor naczelny „Zawsze Pomorze”.

Współorganizatorem konkursu jest Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, ale jego bezpośrednim wykonawcą jest ZKP Oddział w Kartuzach. Co warte podkreślenia - ZKP i Oddział w Kartuzach w grudniu br. świętować będą szlachetny jubileusz - 70-lecie istnienia. Konkursowi patronuje niezmiennie od lat przewodniczący Sejmiku Województwa Pomorskiego, Jan Kleinszmidt.

- Edukacja regionalna to znacznie więcej niż poznawanie lokalnych tradycji, historii czy zwyczajów. To proces odkrywania własnych korzeni, budowania tożsamości i kształtowania więzi z miejscem, z którego pochodzimy – podkreśla Łukasz Richert, dyrektor Biura Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Gdańsku. - W przypadku Kaszub jednym z najważniejszych elementów tego procesu jest nauka języka kaszubskiego, języka rdzennego na Pomorzu, który przez pokolenia był naturalnym środkiem komunikacji mieszkańców. Jego poznawanie pozwala nie tylko zdobyć nowe umiejętności językowe, ale również na nowo odkryć świat, w którym żyli nasi rodzice, wujkowie, ciocie i dziadkowie. Nauka języka kaszubskiego to wyraz przywiązania do regionu, jego dziedzictwa i ludzi, którzy przez pokolenia tworzyli jego charakter. To także świadoma decyzja o podtrzymywaniu ciągłości kulturowej i regionalnej wspólnoty.

Gala w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach

Tradycyjnie już gospodarzem gali wręczenia nagród będzie Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach.

- Od kilku lat Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach jest dumnym partnerem przy organizacji Regionalnego Konkursu Wiedzy o Kaszubach Tatczëzna – przyznaje Barbara Kąkol, dyrektorka muzeum. - Kiedy z wielką przyjemnością zgadzałam się na współorganizację tego wydarzenia, nie przypuszczałam, że ma ono aż tak daleki zasięg – obejmuje przecież Kaszuby wzdłuż i wszerz. Tym bardziej cieszyłam się, że laureaci konkursu wraz ze swoimi opiekunami, rodzicami i dziadkami przyjadą właśnie do nas, aby wziąć udział w uroczystej gali, a przy okazji poznać Kartuzy i nasze Muzeum. W tamtym czasie [kiedy konkurs był organizowany w ramach redakcji „DB” – dop. red.] nie dysponowaliśmy jeszcze drugim obiektem z salą konferencyjną. Wszystko odbywało się w przestrzeni wystawy stałej w budynku głównym, co bez wątpienia miało swój niepowtarzalny urok. Jako organizatorzy zapewnialiśmy dodatkowe atrakcje, takie jak warsztaty pisania gęsim piórem. Choć warunki naszej sali edukacyjnej, zlokalizowanej w piwnicy, nie pozwalały na pomieszczenie tak wielu laureatów i gości jednocześnie, to do dzisiaj doskonale pamiętamy tę niezwykle radosną atmosferę.

Jak podkreśla Barbara Kąkol, Tatczëzna to konkurs wyjątkowy. 

- Skłania młodych ludzi do poszukiwań, odkrywania własnych korzeni oraz zgłębiania historii regionu, a jednocześnie uczy kreatywności. Do Muzeum napływają przepiękne prace plastyczne – podkreśla dyrektorka Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach. - Ich ocena, w której jako muzealnicy bierzemy udział, jest za każdym razem ogromnym wyzwaniem. Przy tak dużej skali przedsięwzięcia samo pogrupowanie dzieł na poszczególne kategorie wymaga od nas sporego zaangażowania, ale efekt końcowy i pasja uczestników dają nam ogromną satysfakcję.

Konkurs Tatczëzna - kategorie

Konkurs Tatczëzna skierowany jest do uczniów szkół z powiatów: 

• bytowskiego, 
• kartuskiego, 
• kościerskiego, 
• lęborskiego, 
• gdańskiego, 
• puckiego, 
• wejherowskiego 
• oraz Trójmiasta. 

W Konkursie mogą wziąć udział uczniowie w podziale na trzy kategorie:

• - I kategoria - klasy I-III szkoły podstawowej 
• - II kategoria - klasy IV-VI szkoły podstawowej 
• - III kategoria - klasy VII-VIII szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowe.

Termin składania kompletu odpowiedzi (prac) upływa 23 listopada 2026 r. Należy je przesłać lub dostarczyć do Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach. Oceni je specjalnie powołane jury, które będzie obradować we wtorek, 24 listopada. 

Laureaci w poszczególnych kategoriach otrzymają nagrody rzeczowe. Szkoły, z których wywodzić się będzie najwięcej uczestników również zostaną wyróżnione nagrodami.

Konkurs Tatczëzna - ważne informacje

• Komplet odpowiedzi (prace) należy przesłać pod adres: 

Muzeum Kaszubskie w Kartuzach 
83-300 Kartuzy, 
ul. Kościerska 1 

z dopiskiem na kopercie: Tatczëzna. Konkurs Wiedzy o Kaszubach lub dostarczyć osobiście do sekretariatu ww. placówki w godzinach jej pracy.

• Termin składania kompletu odpowiedzi (prac) upływa w poniedziałek, 23 listopada 2026 r.
• Komisja konkursowa będzie obradować we wtorek, 24 listopada 2026 r.

• Gala wręczenia nagród laureatom konkursu odbędzie się w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach, we wtorek, 8 grudnia 2026r. o godz. 16

• Regulamin konkursu jest dostępny na stronie zawszepomorze.pl oraz na stronie ZKP – kaszubi.pl

Pytania: Konkurs Wiedzy o Kaszubach Tatczëzna.  2026

• Kategoria: klasy I–III

1. W herbie którego miasta na Kaszubach znajduje się głowa tura?
2. Podaj nazwę miejscowości na Kaszubach, w której jest najstarszy na ziemiach polskich skansen. Obchodzi on w tym roku jubileusz 120-lecia założenia.
3. Jaki ptak jest w herbie Sopotu?
4. Podaj nazwę obecnej dzielnicy Gdańska, w której przez wieki funkcjonował klasztor cystersów. Tamtejsza katedra nazywana jest w kaszubskiej tradycji „pomorskim Wawelem”.   
5. Podaj nazwę miejscowości, w której w 2026 r. odbył się Zjazd Kaszubów.
6. Podaj nazwę jednej z najważniejszych rzek Kaszub, nad którą leży Żukowo.
7. Podaj nazwę największego miasta Pomorza?
8. Narysuj/ namaluj/wykonaj obrazek przedstawiający Twoje wyobrażenie kaszubskiego anioła z legendy o stworzeniu Kaszub.

• Kategoria: klasy IV-VI

1. Podaj nazwę miasta portowego, w którym na Placu Kaszubskim stoi okazały pomnik Antoniego Abrahama.
2. Podaj nazwę kaszubskiego miasta, w którym 10 lutego 1920 r. odbyły się zaślubiny Polski z Morzem. 
3. Podaj imię księcia, od którego w średniowieczu Tczew otrzymał prawa miejskie. 
4. Podaj nazwę rzeki przepływającej przez miasto Redę.
5. Jak nazywał się duchowny ewangelicki i jednocześnie pisarz religijny, językoznawca, leksykograf i tłumacz związany z Gdańskiem, który zajmował się zbieraniem pieśni kaszubskich i przygotował mały słownik kaszubski. W latach 1826–1827 prowadził badania nad ludnością kaszubską zamieszkująca okolice Słupska. Jego pomnik stoi przed Biblioteką Główną Uniwersytetu Gdańskiego. 
6. Podaj imię i nazwisko jednego z najwybitniejszych badaczy historii Pomorza, który pełnił też funkcję rektora Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
7. Jaki zakon około roku 1226 został sprowadzony do Gdańska, a następnie z nadania księcia Świętopełka przejął wraz z otaczającym terenem kościół św. Mikołaja? 
8. Napisz list z przesłaniem do następnych pokoleń, który chciałbyś umieścić w kapsule czasu. Przyjmij założenie, że kapsuła ta zostanie ponownie otwarta za 100 lat (list nie może być dłuższy niż 1,5 tys. znaków ze spacjami).

• Kategoria: klasy VII-VIII i szkoły ponadpodstawowe

1. Podaj imię i nazwisko pierwszego w historii burmistrza Gdyni (został wybrany w 1926 r.).
2. Komisja Morska była pierwszym w historii Polski centralnym urzędem morskim, który pełnił funkcje dawnej administracji, sądu i zarządu floty. Który król Polski ją powołał?
3. Podaj nazwę miasta, w którym w 1841 r. studia uniwersyteckie rozpoczął Florian Ceynowa – ojciec regionalizmu kaszubskiego?
4. Podaj imię i nazwisko generała, który dokonał zaślubin Polski z Morzem w Pucku 10 lutego 1920 r.
5. Który z literatów kaszubskich tworzących w I połowie XX w. publikował pod pseudonimem „Wôś Budzysz” – jego imię nosi m.in. ulica w Sopocie.
6. W którym roku utworzono Radę Języka Kaszubskiego?
7. Jak nazywał się bytowski pastor, który w XVI w. wydał drukiem w Gdańsku modlitewnik/kancjonał uważany za najstarszy zabytek piśmiennictwa kaszubskiego?

8. Napisz list do swoich przodków, w którym opisz, za co najbardziej jesteś im wdzięczny (odpowiedź nie może być dłuższa niż 2,5 tys. znaków ze spacjami).    
    

                                                                                        PARTNERZY KONKURSU

   

   Regulamin Tatczëzna. Konkurs Wiedzy o Kaszubach 2026

   TUTAJ REGULAMIN

Regulamin - Tatczezna - 2026(1).docx