Wśród wielu moich znajomych o Jadwidze Lesieckiej mówiło się po prostu „Pani Jadwiga”. Zawierało się w tych słowach coś z ciepłej familiarności i głębokiego szacunku zarazem. Tak zwykliśmy mówić o osobie nie tylko nam bliskiej i szanowanej, ale przez swą obecność ofiarującej nam coś ze święta jednocześnie. Sądzę, że działo się tak również ze względu na specyfikę jej sztuki: pełnej wysublimowanej intymności i wrażliwej przy tym na to, co stanowi o wspólnotowym charakterze życia. Uważała, że to, co najistotniejsze w naszym świecie, realizuje się między gwarem rozmaitych zbiorowości a tak koniecznym dla człowieka wyciszeniem. Intrygowały ją miejsca przejściowe ludzkiej egzystencji: spotkanie snu z realnością, marzeń z prozą codziennych czynności, tęsknoty za wiecznością z częstokroć bolesnym doświadczeniem przemijania.

Strażniczka międzywojennego świata
Jadwiga Lesiecka przywoływała w swoich dziełach nade wszystko klimaty i wydarzenia lat międzywojennych, na które przypadło jej dzieciństwo oraz wczesna młodość. A były to czasy, kiedy o pozycji osób z jej mieszczańsko-ziemiańskiego środowiska powoli jęły decydować nie tylko materialne dobra i związany z nimi prestiż, ale również wykształcenie, towarzyska ogłada, wyprawy do modnych kurortów, znajomość najnowszych trendów w literaturze, czy też bywanie na teatralnych premierach lub w galeriach sztuki. One wszystkie głęboko zapadły w jej pamięć. Po ostatniej wojnie, w siermiężnych latach PRL-u, sopocka artystka w pewnym sensie czuła się depozytariuszką i strażniczką owych, tak ważnych nie tylko dla niej, wartości, związanych z nimi przeżyć oraz obyczajów. W jej sztuce, tak jak w pamięci, wspomniane zdarzenia jawiły się jako pełne uroku i dostojeństwa jednocześnie.

Światło we mgłach oddalenia
Warto przy tym zauważyć, że interesowały ją nie tyle konkretne sytuacje dla owej epoki znamienne, ile raczej związane z nimi nastroje, a nade wszystko – i tu najprawdziwiej ujawniał się malarski talent i temperament Lesieckiej – specyfika światła, które towarzyszyło tamtejszym zdarzeniom. To ono w jakiś niepowtarzalny sposób opromieniało kreowane przez nią postaci, kształtowało charakter przestrzeni, emanowało z przedmiotów. Było to przede wszystkim światło naturalne; najczęściej koloryt i poblaski zachodzącego słońca, czasem – poświata bijąca od świec, czy od zawieszonych w ogrodowej altanie lampionów. Fascynowało ją swoiste życie owego fenomenu; jego tajemne metamorfozy, pulsowania, zmienne temperatury, nasycenia, gry wywoływanych przez nie cieni… Lesiecka na rożne sposoby – i zarazem z niezwykłą pasją oraz subtelnością – próbowała oddać magię tak postrzeganego i uwewnętrznianego świetlnego zjawiska; przy pomocy rozmaitych nasyceń koloru starała się wyrazić jego hipnotyczną, przyciągającą moc, swoistą migotliwość i zarazem głębię związanych z nim plastycznych znaczeń. Dzięki temu ukazywany przez nią świat jawi się jako na poły konkretny i zarazem pełen tajemnic, po trosze magiczny, baśniowy i poniekąd bardzo zmysłowy jednocześnie. W każdym razie jest to malarska rzeczywistość dość daleka od tego, co w naszym życiu oczywiste, doraźne i szybko powszedniejące. Jej wyjątkowym znamieniem jest właśnie owo światło; światło we mgłach oddalenia.
Malowała, gdy dzieci szły spać
Po przeżytej wojnie Jadwiga wychodzi za mąż za lekarza dentystę – i wraz z nim przenosi się do Sopotu, gdzie poświęca się domowym zajęciom oraz wychowaniu dzieci. Jednakże zarówno serce, jak i wyobraźniowe tęsknoty kierowały ją ku jeszcze innym sprawom: ku sztuce, a zwłaszcza ku malarstwu. I jemu też postanowiła oddać – kto wie, czy nie najważniejszą – część swojego żywota. Czytała książki poświęcone tej dziedzinie sztuki, odwiedzała galerie i dużo malowała. Tej ostatniej czynności oddawała się zwłaszcza wtedy, gdy dzieci szły spać, a mąż – po trudach dnia – słuchał w pokoju ulubionych oper. Nie ukończyła żadnej wyższej szkoły artystycznej, co dość długo skazywało ją na swoisty ostracyzm dyplomowanych twórców i urzędników od kultury. Przez długie lata nie mogła zaprezentować swojego dorobku w państwowych galeriach – bo wszak tylko takie istniały. Jednakże powoli, dzięki talentowi, pasji i pracowitości, jej obrazy jęły zyskiwać coraz większe uznanie wśród wrażliwych krytyków i koneserów sztuki. Charakterystyczne, że stało się tak najpierw za granicą, a dopiero potem w trójmiejskim środowisku oraz poza nim. Od początku lat sześćdziesiątych jej dzieła poczynają pojawiać się w dość znanych galeriach na Zachodzie (Paryż, Londyn, Nowy Jork), a z czasem coraz częściej w Sopocie, Gdańsku oraz w innych miastach.

„W pracach Jadwigi Lesieckiej – pisał jeden z francuskich krytyków – objawia się zadziwiająca wytworność połączona z instynktowną spontanicznością. Drobne postaci, których sylwetki rysują się na tle tajemniczej szarzyzny ożywionej błyszczącą plamą purpury lub fioletu, przypominają dyskretne bogactwo niektórych wschodnich miniatur”, a zaś inny dodawał: „Małe obrazy absolutnie urocze. Podczas gdy przedmiot jest rozkosznie naiwny, paleta odznacza się bogactwem i pięknem rzadko spotykanym. Artystka jest wyborną kolorystką, wszystkie jej dzieła są godne uwagi, będą zachwycać kolekcjonerów o wyrobionym smaku”.
Choć Jadwiga Lesiecka nie żyje już od przeszło dziesięciu lat, to jej obrazy wciąż zachwycają tajemniczością i niezwyczajnym pięknem jednocześnie. Ostatnia, zaprezentowana w październiku 2026 roku, wystawa w galerii Domu Sąsiedzkiego w Nowym Porcie zgromadziła wielu admiratorów malarstwa i rysunków sopockiej artystki.
O autorze
Kazimierz Nowosielski – ur. 18 marca 1948 r. w Rybnie na Kujawach w rodzinie rolników Antoniego Nowosielskiego i Heleny z Frątczaków. Po ukończeniu Szkoły Podstawowej w Zakrzewku podjął naukę w sompoleńskim Liceum Ogólnokształcącym. Po zdaniu matury studiował filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej, przekształconej w 1970 w Uniwersytet Gdański. W 1971 uzyskał magisterium i przez rok pracował jako nauczyciel języka polskiego w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Chojnicach. Następnie podjął pracę jako asystent na UG, początkowo w Instytucie Filozofii i Socjologii, a od 1973 w Zakładzie Literatury Współczesnej Instytutu Filologii Polskiej. W 1980 uzyskał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych, w kilkanaście lat później habilitował się, a w 2012 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Wypromował 175 magistrów i 9 doktorów. Opublikował 12 książek poświęconych literaturze i sztuce: Ryzyko obecności (1983), Przestrzeń oczekiwania (1993), Troska i czas (2001), Dar zamieszkiwania (2002), Rozróżnianie głosów (2004), Dobrze się spotkać (2008), Galeria (2009), Czytać i pytać (2009), Przez Ojczyznę i dalej… (2015), Pożegnanie z Uniwersytetem (2018), Czułość i ślad. O tym, co kto pokochał (2021), „Pięknostan. Teksty o sztuce (2024)… Opatrzył wstępem albumy prezentujące malarstwo Zygmunta Karolaka, Władysława Jackiewicza, Włodzimierza Łajminga, Jadwigi Lesieckiej, Janusza Karbowniczka, Hugona Laseckiego i innych. Wespół z Januszem Janowskim opublikował książkę Między ramami. Rozmowy z artystami (2011). W 2007 roku otrzymał Pomorską Nagrodę Artystyczną za album – antologię Miedzy słowem a światłem. Poezja i malarstwo artystów z Wybrzeża (2006). W 2018 przeszedł na emeryturę.
W 1970 debiutował jako poeta na łamach gdańskiego miesięcznika „Litery”. Od tego czasu wydał kilkanaście zbiorów wierszy, m.in.: Miejsce na brzegu (1975), Stan skupienia (1977), Dotkliwa obecność (1981), Codzienna zapłata (1983), Uparte oddychanie (1989), Wilga i deszcz (1990), Ziarno i wiatr (2003), Kamień dla utrudzonego (2007), Okno od północy (2012), Przykładanie ręki (2015), Jakby spokój (2017), Jestem znacznie bliżej (2021), Wiersze rybnieńskie (2023). Jego wiersze były tłumaczone na języki: angielski, rosyjski, słowacki, niemiecki i czeski. Za swoją twórczość otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in.: dwukrotnie nagrodę Gdańskiej Książki Roku, polsko-australijską nagrodę POLCUL Fundation za „pomnażanie dorobku polskiej kultury niezależnej”, nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka „za poezję bliską człowiekowi w jego poszukiwaniu Boga”, srebrny medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”, Medal 25. Rocznicy Podpisania Porozumień Sierpniowych, Złoty Laur Akademii Mistrzów Mowy Polskiej. W latach stanu wojennego zainicjował oraz współredagował podziemne pismo „Podpunkt”. Był pierwszym prezesem Gdańskiego Oddziału SPP.
Mieszka w pięknej gdańskiej dzielnicy Oliwa. Ukochana żona Maria z Sierońskich. Ojciec trojga dzieci.




Napisz komentarz
Komentarze