„Dwa razy dłużej niż autem”. Nowe dane o transporcie publicznym w Gdańsku są bezlitosne

Komunikacja miejska w Gdańsku jest konkurencyjna?

Debata o transporcie w Gdańsku od lat koncentruje się wokół nowych inwestycji, liczby linii tramwajowych, autobusów czy rozbudowy infrastruktury. Znacznie rzadziej pojawia się jednak pytanie, które dla mieszkańców ma kluczowe znaczenie: czy komunikacja publiczna w codziennym życiu jest realnie konkurencyjna dla samochodu?

Odpowiedzi na to pytanie postanowili poszukać autorzy analizy opublikowanej na stronie: „Gdańsk na żądanie”. Przez ostatnie tygodnie badali oni rzeczywistą konkurencyjność transportu publicznego i samochodu w różnych częściach miasta.

Wskaźnik CTI. Jak mierzy się efektywność transportu?

Podstawą analizy był wskaźnik CTI (Competitive Travel Time Index). To stosunek czasu podróży komunikacją publiczną do czasu przejazdu samochodem.

Jak interpretować te dane?

• Teoretyczna wartość CTI równa 1 oznacza sytuację, w której oba środki transportu są równie konkurencyjne czasowo.
• CTI na poziomie 1,5 oznacza, że podróż komunikacją miejską trwa o połowę dłużej niż autem.
• Przy wartości 2 transport publiczny potrzebuje już dwa razy więcej czasu niż samochód.

Autorzy analizy podkreślają, że właśnie w przedziale pomiędzy 1,5 a 2 zaczyna się moment krytyczny, w którym samochód przestaje być jedynie „wygodniejszą opcją”, a staje się warunkiem sprawnego funkcjonowania w mieście.

Metodologia badania: Ponad 2 tysiące punktów w Gdańsku

Badanie nie opierało się na teoretycznych rozkładach jazdy, lecz na rzeczywistych podróżach typu door-to-door. Uwzględniono w nim każdy etap przemieszczania się:

• dojście do przystanku,
• oczekiwanie,
• przesiadki,
• przejazd,
• dojście do celu.

Analiza objęła wyjazdy z ponad 2 tysięcy regularnie rozmieszczonych, zamieszkanych punktów w Gdańsku w godzinach porannego szczytu komunikacyjnego. Sprawdzono 20 celów podróży związanych m.in. z pracą, edukacją, usługami, handlem i rekreacją.

Wyniki: Podróż komunikacją miejską trwa średnio dwa razy dłużej niż jazda autem

Wyniki analizy okazały się jednoznaczne.

• Mediana podróży transportem publicznym wyniosła 54 minuty.
• Dla samochodu było to 27 minut.
• Ostatecznie mediana wskaźnika CTI dla całego Gdańska osiągnęła poziom 1,98.

Oznacza to, że dla typowego mieszkańca tego miasta codzienna podróż komunikacją publiczną trwa obecnie około dwóch razy dłużej niż przejazd samochodem.

Obszary wykluczenia transportowego w Gdańsku

Autorzy badania zwracają uwagę, że problem nie dotyczy wyłącznie najbardziej oddalonych dzielnic.

• Z analizy wynika, że około 35 procent mieszkańców żyje w obszarach, gdzie typowa podróż transportem publicznym zajmuje ponad dwa razy więcej czasu niż przejazd autem.
• W niektórych częściach Gdańska wartości CTI przekraczają nawet 3. 

Zdaniem autorów analizy, oznacza to już nie tylko słabą komunikację miejską, ale i całkowitą utratę możliwości sprawnego funkcjonowania bez samochodu.

Jak czas dojazdu wpływa na jakość życia mieszkańców?

Wysoki wskaźnik CTI ma znaczenie nie tylko dla komfortu podróży. Autorzy badania podkreślają, że przekłada się on bezpośrednio na dostęp mieszkańców do: 

• rynku pracy,
• edukacji,
• usług,
• czasu wolnego,
• relacji społecznych.

Jak wskazują, dwie osoby mieszkające w tym samym mieście mogą mieć radykalnie różny dostęp do tych samych możliwości tylko dlatego, że jedna z nich musi codziennie poświęcać dodatkowe 60-90 minut na przemieszczanie się po Gdańsku.

Gdzie transport publiczny w Gdańsku radzi sobie najlepiej?

Mapa przygotowana przez autorów analizy pokazuje wyraźnie, że najbardziej konkurencyjna względem samochodu pozostaje historyczna oś Gdańska oparta o szybką kolej miejską, czyli Wrzeszcz, Śródmieście i ich bezpośrednie otoczenie.

Poza tym korytarzem przewaga samochodu szybko rośnie. Jak wskazano w analizie, dotyczy to nie tylko nowych dzielnic mieszkaniowych, ale również wielu codziennych tras wykraczających poza główne kierunki komunikacyjne.

Sprawdź interaktywną mapę dostępności transportowej Gdańska

Autorzy badania zapowiadają, że obecny materiał jest początkiem cyklu analiz dotyczących dostępności transportowej Gdańska.

• Pełna interaktywna mapa została opublikowana na stronie: gdansknazadanie.pl.

W kolejnych publikacjach mają pojawić się m.in. analizy dotyczące obszarów wykluczenia transportowego oraz ich związku z kierunkami rozwoju Gdańska w ostatnich dekadach.