Coraz więcej wraków na Bałtyku jest udostępnionych do nurkowania rekreacyjnego

Nowa atrakcja turystyczna - 64 wraki udostępnione do nurkowania

Obecnie listę wraków udostępnionych do nurkowania obejmuje 64 obiekty podwodne, co oznacza wzrost o blisko 40 procent w porównaniu z dotychczasowym wykazem, który został opublikowany w 2025 roku. Nowa lista została przygotowana na podstawie obowiązujących od 2025 roku przepisów ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej.

- Przy wyborze obiektów uwzględniane są przede wszystkim ich lokalizacja, stan zachowania, bezpieczeństwo żeglugi i osób nurkujących, a także potrzeba ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego oraz środowiska morskiego - wyjaśnia Magdalena Kierzkowska, rzecznik prasowy Urzędu Morskiego w Gdyni. - Wpisanie wraku na listę oznacza, że organizatorzy i uczestnicy nurkowań sportowo-rekreacyjnych nie muszą każdorazowo uzyskiwać pozwolenia Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni na prowadzenie nurkowania na tych obiektach. Rozwiązanie to znacząco upraszcza organizację wypraw nurkowych, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiednich standardów bezpieczeństwa i ochrony cennych obiektów podwodnych.

Pierwszy wykaz, utworzony z inicjatywy administracji morskiej w 2004 roku, obejmował 20 wraków. W kolejnych latach był systematycznie rozszerzany, odpowiadając na rosnące zainteresowanie turystyką wrakową. Obecna lista liczy już 64 obiekty.

Nowe raki statków - co zdecydowało o ich udostępnieniu

Nowe wraki zostały wytypowane we współpracy z partnerami posiadającymi wiedzę i doświadczenie w zakresie podwodnego dziedzictwa oraz eksploracji morskiej. Część obiektów wskazało Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, kolejne zostały zgłoszone przez środowisko nurkowe, a część zlokalizowano podczas prowadzonych przez Urząd Morski w Gdyni prac hydrograficznych. Na liście znalazły się wyłącznie obiekty, których lokalizacja, stan zachowania oraz warunki nawigacyjne zostały potwierdzone przez administrację morską. 

Rozszerzenie listy odpowiada również oczekiwaniom środowiska nurków, które od lat wskazuje potrzebę udostępniania obiektów o zróżnicowanym stopniu trudności i zalegających na różnych głębokościach. 

Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że udostępnianie kolejnych wraków – takich jak: 

• Bryza (K-18), 
• Graf Zeppelin, 
• Georg Buchner 

– cieszy się dużym zainteresowaniem i pozwala rozłożyć ruch nurkowy pomiędzy większą liczbę atrakcyjnych lokalizacji.

Nurkowie muszą być odpowiedzialni za ochronę podwodnego dziedzictwa kulturowego

Administracja morska podkreśla, że rozwój turystyki wrakowej musi iść w parze z odpowiedzialnością za ochronę podwodnego dziedzictwa kulturowego. 

- Doświadczenia ostatnich dekad pokazały, że niekontrolowana eksploracja wraków prowadziła niejednokrotnie do niszczenia i nielegalnego pozyskiwania zabytkowych elementów. Dziś w środowisku nurkowym coraz powszechniejsza jest świadomość, że tylko dobrze zachowane i nienaruszone wraki pozostają atrakcyjnymi obiektami nurkowymi, a ich ochrona leży we wspólnym interesie nurków, instytucji odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kulturowego oraz administracji morskiej - dodaje Magdalena Kierzkowska.

Rozszerzenie listy nie jest działaniem jednorazowym. Urząd Morski w Gdyni planuje w przyszłości sukcesywnie udostępniać kolejne obiekty, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W 2025 roku na wrakach znajdujących się w jurysdykcji Urzędu Morskiego w Gdyni nurkowało łącznie 3598 osób. Płetwonurków sportowo-rekreacyjnych obsługiwało 26 organizatorów prowadzących działalność gospodarczą w 8 portach morskich. 

Największa liczba wyjść miała miejsce z Helu i Jastarni. Lista wraków udostępnionych do nurkowania bez konieczności uzyskania pozwolenia na nurkowanie dostępna jest na stronie Urzędu Morskiego w Gdyni w zakładce Płetwonurkowanie.

Senat chce zmian w prawie regulującym nurkowanie rekreacyjne

Co ciekawe nad zmianami w przepisach dotyczących nurkowania na wrakach na Bałtyku pracują również senatorowie. 

Kilka tygodni temu na posiedzeniu Morskiego Zespołu Parlamentarnego działającego w Senacie RP rozmawiano na temat regulacji zasad nurkowania na wrakach. Prowadził je przewodniczący zespołu senator Kazimierz Kleina. 

- Celem spotkania było omówienie obowiązujących zasad organizacji wypraw nurkowych na wraki, porównanie ich do regulacji obowiązujących w innych krajach, w kontekście konwencji UNESCO o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego, oraz wypracowanie rozwiązań ułatwiających dostęp do podwodnych jednostek przy jednoczesnym zabezpieczeniu dziedzictwa historycznego Bałtyku i ochronie obiektów narażonych na nielegalną eksplorację - wyjaśnia senator Kleina. 

Podczas posiedzenia wskazywano, że nurkowanie bez odpowiednich zezwoleń utrudnia skuteczną ochronę obiektów, sprzyja nielegalnym praktykom oraz uniemożliwia prowadzenie kontrolowanej i odpowiedzialnej eksploracji. Uznano, że potrzeba nowych regulacji jest efektem coraz wyższej świadomości płetwonurków co do wartości kulturowej wraków i potrzeby ich ochrony przy konieczności zmniejszenia ograniczeń bezpośredniej możliwości dostępu do tych obiektów.  Celem nowych regulacji powinny być jasne określenie procedur obowiązujących nurków oraz określenie granic ich działania w strefach objętych ochroną.

Lista ciekawych wraków na Bałtyku dostępnych do nurkowania rekreacyjnego