Język kaszubski w szkołach. Senator Kazimierz Kleina chce zmian w przepisach

Świadectwo studiów w Słupsku ma potwierdzać znajomość języka kaszubskiego

W oświadczeniu skierowanym do ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego Kazimierz Kleina zwrócił się o zmianę przepisów dotyczących dokumentów potwierdzających znajomość języka kaszubskiego.

– W ocenie środowisk kaszubskich oraz władz Akademii Pomorskiej, zasadne jest, aby katalog ten uwzględniał również studia prowadzone przez słupską uczelnię – napisał senator RP.

Chodzi o wpisanie do wykazu świadectwa ukończenia podyplomowych Studiów Kwalifikacyjnych Kulturoznawczo-Metodycznych Nauczania Języka Kaszubskiego prowadzonych przez Akademię Pomorską w Słupsku.

Jak podkreślił Kazimierz Kleina, sprawa była już analizowana przez właściwe instytucje. Polska Komisja Akredytacyjna nie stwierdziła przeciwwskazań do rozszerzenia wykazu, a Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego pozytywnie zaopiniowała wniosek Akademii Pomorskiej.

Zmiana przepisów pozwoliłaby absolwentom słupskich studiów formalnie wykorzystywać zdobyte kwalifikacje, m.in. do nauczania języka kaszubskiego w szkołach, przedszkolach i innych placówkach oświatowych.

Problem z finansowaniem języka kaszubskiego w szkołach

Drugie oświadczenie Kazimierza Kleiny, skierowane do minister edukacji Barbary Nowackiej, dotyczy finansowania nauczania języka kaszubskiego. Senator zwrócił uwagę na sposób naliczania potrzeb oświatowych z wykorzystaniem wag P33-P35, określonych w rozporządzeniu ministra edukacji z 28 lipca 2025 roku.

Jak działają wagi P33-P35?

W szkołach podstawowych wysokość finansowania zależy od liczby uczniów uczących się języka kaszubskiego:

• waga P35 wynosi 1,30, jeżeli liczba uczniów nie przekracza 80,
• waga P34 wynosi 1,00, jeżeli kaszubskiego uczy się od 81 do 112 uczniów,
• waga P33 wynosi 0,20 po przekroczeniu 112 uczniów.

W szkołach ponadpodstawowych analogiczne progi wynoszą 30 i 42 uczniów.

Zdaniem Kazimierza Kleiny, takie zasady mogą prowadzić do paradoksalnej sytuacji, w której przyjęcie kolejnego ucznia powoduje gwałtowny spadek finansowania szkoły.

Przyjęcie 113. ucznia może oznaczać spadek finansowania

Senator RP przedstawił przykład szkoły podstawowej, w której języka kaszubskiego uczy się 112 uczniów. Przy kwocie bazowej wynoszącej 9717 zł na ucznia, placówka otrzymuje 1 088 304 zł.

Po zwiększeniu liczby uczniów do 113 finansowanie spada – według wyliczeń przedstawionych przez Kazimierza Kleina – do 219 604,20 zł. Różnica wynosi zatem ponad 868 tys. zł.

– Taki mechanizm trudno uznać za rozwiązanie sprzyjające upowszechnianiu nauki języka regionalnego. Wręcz przeciwnie, jego efekt jest odwrotny do zamierzonego – ocenił senator RP.

Szkoły mogą ograniczać liczbę uczniów uczących się kaszubskiego

Senator wskazał, że do Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego oraz Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego od lat docierają sygnały o monitorowaniu liczby uczniów uczących się języka kaszubskiego, właśnie po to, aby nie przekroczyć określonych progów finansowania.

W konsekwencji, zdaniem Kazimierza Kleiny, może dochodzić do sytuacji, w których uczniowie – mimo złożenia przez rodziców odpowiednich deklaracji – nie otrzymują możliwości uczestniczenia w zajęciach z języka regionalnego.

Ile szkół przekroczyło próg finansowania?

Bezpośrednia skala problemu jest stosunkowo niewielka. Senator przekazał, że w roku szkolnym 2025/2026 próg skutkujący zastosowaniem wagi P33 przekroczyło:

• 12 szkół podstawowych,
• 3 szkoły ponadpodstawowe 

spośród 375 placówek prowadzących nauczanie języka kaszubskiego. 

Zdaniem Kazimierza Kleiny, mechanizm wpływa również na decyzje innych szkół i organów prowadzących, które obawiają się konsekwencji finansowych związanych ze wzrostem liczby uczniów.

Jak Kazimierz Kleina chce zmienić finansowanie nauki kaszubskiego?

Senator proponuje, aby finansowanie dla pierwszych 112 uczniów w szkołach podstawowych oraz 42 uczniów w szkołach ponadpodstawowych pozostało na obecnych zasadach.

Za każdego kolejnego ucznia nie byłaby natomiast naliczana dodatkowa kwota w ramach wag P33-P35.

Takie rozwiązanie, zdaniem senatora: 

• miałoby wyeliminować gwałtowne załamanie finansowania po przekroczeniu progu,
• jednocześnie nie zwiększałoby wydatków na uczniów znajdujących się powyżej limitu.

System finansowania nie powinien karać szkoły za to, że rośnie w niej zainteresowanie uczniów nauką języka regionalnego.

Kazimierz Kleina / senator RP

Czy Ministerstwo Edukacji zmieni zasady finansowania?

Senator zapytał minister edukacji, czy resort dostrzega zasadność zmiany zasad naliczania potrzeb oświatowych oraz planuje modyfikację wag P33-P35. 

Chce również wiedzieć, kiedy ewentualne nowe rozwiązania mogłyby zostać przyjęte i wejść w życie.