Deklaracja Mariupolska podpisana w Gdańsku. To wyraz solidarności z Mariupolem

Wystawa „Mariupol – droga pamięci i marzeń” w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Czwarta rocznica wybuchu wojny w Ukrainie mocno zaznaczyła się w przestrzeni publicznej Pomorza. W Gdańsku w Muzeum II Wojny Światowej we wtorek, 24 lutego otwarto wystawę „Mariupol – droga pamięci i marzeń”. Jej kuratorem jest ukraiński artysta Vlad Troitsky. Ekspozycja stanowi część inicjatywy Mariupol Justice – międzynarodowego projektu na rzecz dokumentowania zbrodni wojennych i dochodzenia sprawiedliwości

Wystawa opowiada historię 86 dni oblężenia Mariupola, miasta nad Morzem Azowskim, przez wojska rosyjskie oraz dramat jego mieszkańców. Mariupol skapitulował w maju 2022 r. i od tego czasu jest okupowany przez Rosję. 

Symbolika ekspozycji. Kamyki jako świadectwo ofiar

Ekspozycja „Mariupol – droga pamięci i marzeń” to m.in. 12 500 równo ułożonych kamyków, które symbolizują zweryfikowane zwłoki zabitych mieszkańców Mariupola. Z kolei chaotycznie rozsypane kamyki to ofiary do dziś nieustalone, które szacuje się na od 100 000 do 200 000.

Aleksandra Dulkiewicz o Mariupolu: Życie nie będzie normalne, dopóki zbrodnie nie zostaną rozliczone

Głos w sprawie tragedii mieszkańców Mariupola zabrała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

– Rosjanie robią tam już swoje – mówiła Aleksandra Dulkiewicz. – Ten teatr, który widzimy w tej instalacji, z którego zdjęcia z napisem „Dzieci” obiegły cały świat, dzisiaj przez Rosjan jest już odbudowany i w nim odbywają się przedstawienia. Rosjanie chcą nam pokazać i całemu światu, że w Mariupolu toczy się normalne życie. Życie tam nigdy nie będzie jednak normalne, dopóki nie zostaną rozliczone zbrodnie rosyjskie dokonane w tym mieście.

Prezydent Gdańska zaznaczyła, że dopóki za śmierć, za tego konkretnego człowieka ktoś nie poniesie odpowiedzialności, to nie powinno się przestać mówić i myśleć o tym, jak działa zło. Przypomniała, iż to nie tylko działania militarne, ale i wciąż trwająca „potworna wojna informacyjna, wojna informacyjna Rosji”, oraz że „Gdańszczanie, Polacy i Europejczycy” nie mogą na to pozwolić.

Podpisanie Deklaracji Mariupolskiej. Jaki jest cel dokumentu?

Deklarację Mariupolską podpisano we wtorek, 24 lutego. Sygnatariusze podkreślili dwa główne cele tej inicjatywy:

• uznanie skali tragedii Mariupola i wsparcie działań dokumentujących zbrodnie,
• wola współpracy międzynarodowej na rzecz odbudowy miasta oraz jego powrotu w granice niepodległej, demokratycznej Ukrainy.

Aleksandra Dulkiewicz: Nie zgadzamy się na taki porządek świata

– My musimy dzisiaj bardzo głośno mówić, że choć Rosjanie dzisiaj tam są, to my się nie zgadzamy na taki porządek świata – mówiła prezydent Gdańska. – To nie jest porządek świata, o który walczyli obrońcy Westerplatte tutaj, w Gdańsku, w 1939 roku. 

Nie zgadzamy się na taki porządek świata, w którym silniejszy zabiera ziemię innemu niepodległemu państwu. I wierzę, że takim wyrazem jest podpisanie Deklaracji Mariupolskiej.

Aleksandra Dulkiewicz / prezydent Gdańska  

Zdaniem Aleksandry Dulkiewicz, Gdańsk po II wojnie światowej powstał niemal jak Feniks z popiołów, i tak samo będzie z Mariupolem.

Vadym Boichenko. Głos okupowanego Mariupola

Społeczność Mariupola reprezentował Vadym Boichenko, mer Mariupola, szef Mariupolskiej Administracji Wojskowej.

– To jest czwarta rocznica pełnoskalowej wojny, odkąd Rosja wtargnęła na Ukrainę – mówił Vadym Boichenko. – Strasznej tragedii, która wdarła się w nasze życie, która opanowała nasz kraj. Zaczęło się od nalotów, bomb, wybuchów. Taka tragedia przyszła najpierw do Mariupola i później do całej Ukrainy. Gdańsk był pierwszym miastem, który spotkał się z II wojną światową, tak jak Mariupol był pierwszym miastem, który spotkał się z rozpoczęciem tej tragicznej, strasznej wojny – mówił gość z Ukrainy.

Przypomniał, że to władze Gdańska jako pierwsze wyciągnęły pomocną dłoń do Mariupola.

– Tak, jak w Gdańsku, mieście wolności narodziła się Solidarność, tak też tutaj rodzi się nowy ruch powołany do przywrócenia sprawiedliwości za to, co się wydarzyło w Mariupolu – powiedział mer Mariupola.

Chcemy pociągnąć do odpowiedzialności Rosjan za to, co zrobili. Należy ustalić, ile osób zginęło. Oni budują na kościach zmarłych teatry. Chcemy walczyć o tę prawdę z wami tutaj. Chcemy, żeby pamięć była przywrócona. I będzie to na pewno możliwe dzięki naszym godnym obrońcom, którzy 86 dni trzymali obronę naszego miasta. Chwała obrońcom Mariupola. Chwała obrońcom Gdańska. Chwała Polsce. Chwała Ukrainie.

Vadym Boichenko / mer Mariupola, szef Mariupolskiej Administracji Wojskowej

Pełna treść Deklaracji Mariupolskiej

Preambuła

Biorąc pod uwagę niszczycielskie skutki nielegalnej, niesprowokowanej i niesprawiedliwej pełnoskalowej inwazji wojskowej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz faktyczne zniszczenie Mariupola, uświadamiając sobie konieczność utrwalenia pamięci o tragicznych wydarzeniach oblężenia miasta i jego konsekwencjach, uznania skali tragedii Mariupola na szczeblu międzynarodowym, z szacunkiem dla pamięci dziesiątek tysięcy zabitych i poszkodowanych.

Uczestnicy niniejszej Deklaracji:

Artykuł 1. Uznanie tragedii Mariupola

1. Uznają, że zniszczenie Mariupola w okresie od 24 lutego do 20 maja 2022 roku w wyniku wojskowej inwazji Federacji Rosyjskiej stanowi tragiczne wydarzenie o skali światowej, któremu towarzyszyły:

• masowe ofiary wśród ludności cywilnej;
• systematyczne ostrzały przez Federację Rosyjską krytycznej infrastruktury zapewniającej funkcjonowanie życia, w tym: szpitali, szpitali położniczych, szkół, schronów przeciwlotniczych, magazynów żywności, stacji pomp, kotłowni, wodociągów, linii elektroenergetycznych oraz innych obiektów cywilnych, w szczególności Mariupolskiego Teatru Dramatycznego oraz kompleksu sportowego „Neptun”;
• deportacje oraz przymusowe wywożenie przez Federację Rosyjską mieszkańców, w szczególności dzieci;
• celowe niszczenie przez Federację Rosyjską obiektów infrastruktury cywilnej;
• przywłaszczanie przez Federację Rosyjską mienia wszystkich form własności w drodze bezprawnego zawłaszczenia.

2. Stwierdzają, że działania popełnione przez Federację Rosyjską podczas oblężenia Mariupola oraz ich konsekwencje mogą nosić znamiona zbrodni przeciwko ludzkości oraz zbrodni wojennych, które podlegają dochodzeniu oraz pociągnięciu sprawców do odpowiedzialności zgodnie z prawem międzynarodowym.

Artykuł 2. Zachowanie pamięci

1. Uczestnicy deklarują swoje poparcie dla inicjatyw, których celem jest:

• dokumentowanie działań Federacji Rosyjskiej oraz ich skutków podczas oblężenia miasta (w tym świadectw naocznych świadków);
• tworzenie odpowiednich rejestrów, baz danych oraz otwartych archiwów cyfrowych;
• tworzenie i rozpowszechnianie: badań, artykułów, książek, filmów, materiałów wideo itp., dotyczących okresu oblężenia miasta przez Federację Rosyjską oraz jego skutków.

Artykuł 3. Sprawiedliwość dla poszkodowanych

1. Deklaracja wspiera prowadzenie dochodzeń w sprawie zbrodni popełnionych przez Federację Rosyjską w Mariupolu przez międzynarodowe oraz krajowe organy wymiaru sprawiedliwości.

2. Uznaje się, że sprawiedliwość oznacza nie tylko ukaranie winnych, lecz także uznanie bólu, przywrócenie godności poszkodowanym oraz zapewnienie im przysługujących praw.

3. Sygnatariusze Deklaracji uznają prawo poszkodowanych do sprawiedliwego odszkodowania za szkody wyrządzone przez Federację Rosyjską oraz wspierają realizację tego prawa.

Artykuł 4. Współpraca

1. Do międzynarodowej inicjatywy na rzecz uznania tragedii Mariupola mogą dołączyć gminy, inne organizacje i instytucje, środowiska naukowe oraz inicjatywy społeczne.

2. Inicjatywa koordynuje:

• wymianę danych i świadectw, dokumentowanie okoliczności i skutków wojskowej inwazji Federacji Rosyjskiej oraz ataku na Mariupol, a także popełnionych przez stronę rosyjską zbrodni wojennych;
• wspieranie dochodzeń oraz pociągnięcia rosyjskich zbrodniarzy wojennych do odpowiedzialności za pośrednictwem mechanizmów międzynarodowych (w tym Międzynarodowego Trybunału Karnego);
• uznanie oraz jednoznaczną kwalifikację działań armii rosyjskiej w Mariupolu jako naruszających prawa i zwyczaje wojenne oraz noszących znamiona zbrodni wojennej, na najwyższym szczeblu – poprzez rezolucje parlamentów, wiodących organizacji humanitarnych, organizacji ochrony praw człowieka oraz jednostek samorządu terytorialnego;
• międzynarodową działalność rzeczniczą na rzecz sprawiedliwości dla poszkodowanych, w tym wspieranie utworzenia międzynarodowego mechanizmu kompensacyjnego za szkody i straty wyrządzone obywatelom Ukrainy w wyniku działań państwa-agresora, w tym mieszkańcom wspólnoty Mariupola.

Artykuł 5. Apel o podjęcie działań

1. Strony zwracają się z apelem do społeczności międzynarodowej oraz organizacji o:

• publiczne uznanie tragedii Mariupola jako wydarzenia wymagającego pamięci, współczucia i sprawiedliwości;
• dołączanie do międzynarodoawego formatu współpracy, w celu gromadzenia, badania, analizowania oraz upowszechniania prawdy o Mariupolu;
• włączenie Mariupola do wykazu miejsc pamięci ludzkości, w których ludność cywilna stała się ofiarą nielegalnej, niesprowokowanej i niesprawiedliwej pełnoskalowej inwazji wojskowej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.

Artykuł 6. Przepisy końcowe

1. Niniejsza Deklaracja jest wyrazem solidarności ze wszystkimi mieszkańcami miasta Mariupola, którzy ucierpieli w wyniku działań przemocowych Federacji Rosyjskiej podczas oblężenia miasta, wyrazem poparcia dla Narodu Ukrainy w walce o Niepodległość, Wolność i wartości humanistyczne, a także wyrazem solidarności poprzez rozwój szerokiego dialogu między instytucjami ukraińskimi i międzynarodowymi. Dążymy do zjednoczenia wysiłków na rzecz wzajemnej pomocy, prawdy i sprawiedliwości.

2. Niniejsza Deklaracja jest postrzegana jako partnerstwo otwarte dla nowych uczestników.