Wolność w teatrze nie jest dana na zawsze. Pomorskie orędzie na Dzień Teatru

Kiedy i dlaczego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Teatru?

27 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Teatru. To święto uchwalone w 1961 roku na pamiątkę otwarcia Teatru Narodów w Paryżu, które miało miejsce właśnie 27 marca 1957 roku. 

Światowe orędzie Willema Dafoe. „Teatr musi łączyć”

Międzynarodowy Instytut Teatralny (ITI) co roku zaprasza wybitne postaci sceny do wygłoszenia w Międzynarodowym Dniu Teatru orędzia, które jest głosem środowiska artystycznego, namysłem nad rolą i powinnościami teatru we współczesnym świecie. W tym roku autorem orędzia jest Willem Dafoe, aktor i twórca teatralny, jeden z założycieli zespołu teatralnego The Wooster Group z siedzibą w The Performing Garage w Nowym Jorku.

Willem Dafoe to też znany aktor filmowy, który jednak podkreśla, że „zaangażowanie w świat teatru nadal kształtuje jego wizję i działalność artystyczną”. 

Musimy dbać o to, aby teatr nadal łączył ludzi, społeczności i kultury oraz, co najważniejsze, stawiał pytanie o to, dokąd zmierzamy.

Orędzie Willema Dafoe

Pełen tekst orędzia Willema Dafoe na stronie Instytutu Teatralnego.

Pomorskie orędzie na Dzień Teatru. Inicjatywa „Zawsze Pomorze”

Redakcja „Zawsze Pomorze” w 2023 roku zainicjowała tradycję pomorskiego orędzia na Dzień Teatru. O przesłanie do twórców teatralnych Pomorza z okazji tego święta poprosiliśmy tym razem Zdenkę Pszczołowską, dyrektorkę Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku.

Pełna treść przesłania Zdenki Pszczołowskiej

Oto treść orędzia dyrektorki Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku

27 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Teatru – święto wszystkich osób, które teatr tworzą i które w nim uczestniczą. Święto budowane wokół spotkania – osób twórczych, osób pracujących w instytucjach, publiczności.

Z tej okazji, życzę nam wszystkim, abyśmy nie tracili z pola widzenia tego, co w teatrze najistotniejsze: że jest on tworzony przez ludzi i dla ludzi. Abyśmy potrafili być blisko – w uważności, w słuchaniu, w odpowiedzialności za słowo. Życzę nam wszystkim życzliwego i wnikliwego odbioru, merytorycznej krytyki, wolnej od uprzedzeń i lekceważenia, a także kultury dialogu opartej na szacunku. To warunki niezbędne dla zachowania wolności w teatrze.

Wolność w teatrze nie jest stanem danym raz na zawsze – wymaga nieustannego namysłu i odpowiedzialności. Nie polega na unikaniu napięć, lecz na umiejętności ich podejmowania. Nie wyklucza zasad, ale nie może być przez nie zastąpiona. 

W procesie porządkowania pracy teatralnej łatwo pomylić bezpieczeństwo z nadmierną kontrolą, a troskę – z ograniczeniem. Dlatego tak ważne jest, by rozwiązania, które wprowadzamy, realnie wspierały osoby tworzące, a nie odbierały im sprawczości i odwagi twórczej.

W ostatnich latach wiele mówimy o bezpieczeństwie pracy w teatrze – o jego braku, potrzebie i konieczności systemowego wdrażania. Jako środowisko konsekwentnie podejmujemy działania w tym zakresie. Życzę nam wszystkim, abyśmy robili to mądrze i skutecznie.

Życzę nam wszystkim także, abyśmy tworzyli równie bezpieczną i odpowiedzialną przestrzeń odbioru dzieła. To ona w istotny sposób wpływa na jakość artystyczną oraz umożliwia podejmowanie ryzyka twórczego. Zbyt rzadko o tym pamiętamy, pozwalając sobie na komentarze, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością teatru, a służą jedynie doraźnym emocjom, uproszczeniom lub budowaniu zasięgów. Krytyka, która rezygnuje z rzetelności na rzecz efektu, przestaje być krytyką – staje się narzędziem deprecjacji. W takiej przestrzeni nie ma miejsca na odpowiedzialny dialog.

Budujmy wspólnie przestrzeń komunikacji odpowiedzialnej i rzetelnej – takiej, która wspiera proces twórczy i otwiera pole do dalszej eksploracji. Kontrolujmy własny stosunek do spraw i nie pozwólmy, by obecne w przestrzeni publicznej cynizm i przemoc kształtowały nasz język. Weryfikujmy sposoby komunikacji, a łatwych ocen – ani negatywnych, ani entuzjastycznych – nie traktujmy jako rozstrzygających. Zachowujmy samodzielność myślenia.

Osoby aktorskie występują na scenie niekoniecznie we własnym imieniu, ale zawsze we własnej osobie – warto o tym pamiętać.

Życzę nam wszystkim, abyśmy powstrzymywali się od pochopnych ocen – zarówno wobec siebie nawzajem, wobec osób pracujących w różnych działach instytucji, jak i wobec dzieł oraz osób występujących na scenie; abyśmy zakładali dobre intencje po drugiej stronie i pamiętali, że historia teatru wykracza poza indywidualne doświadczenia nas wszystkich.

Niech teatr pozostaje przestrzenią spotkania – wymagającego, ale opartego na wzajemnym szacunku.

Zdenka Pszczołowska