Związek metropolitalny na Pomorzu. Jest zgoda 61 samorządów, czas na konsultacje

Samorządy za związkiem metropolitalnym

We wtorek, 18 sierpnia, podczas Walnego Zebrania Członków Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot podjęto jednogłośną uchwałę o przekształceniu dotychczasowego stowarzyszenia w związek metropolitalny. W głosowaniu uczestniczyli przedstawiciele 52 z 61 zrzeszonych samorządów.

To kolejny etap trwających od lat starań o utworzenie metropolii pomorskiej. Zgodnie z obecnym harmonogramem związek ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2027 roku.

- Najtrudniejszy etap jest teraz przed nami. To, co już wywalczyliśmy na papierze, musimy przełożyć na konkretne działania. Ta treść zależy też od mieszkańców - mówiła prezydentka Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim.

Najważniejszy cel? Wspólny bilet na Pomorzu

Jednym z głównych zadań przyszłego związku ma być integracja transportu publicznego. Docelowo mieszkańcy metropolii mają korzystać ze wspólnej taryfy niezależnie od tego, w której gminie mieszkają.

Plan obejmuje autobusy, tramwaje i trolejbusy, a także pociągi SKM, PKM i Polregio. Według zapowiedzi około marca 2027 roku w Gdańsku, Gdyni i Wejherowie ma powstać jeden organizator transportu. Wspólny bilet ma być dostępny w przyszłe wakacje.

- Będziemy robić wszystko, aby w przyszłe wakacje można było już kupić jeden bilet i skorzystać obszarowo ze wspólnej taryfy, obejmującej nie tylko autobusy, tramwaje i trolejbusy, ale także pociągi SKM, PKM i Polregio - zapowiedział Łukasz Kłos, dyrektor Zarządu Transportu Miejskiego w Gdańsku.

Nowe, dodatkowe linie komunikacyjne na terenie metropolii mają być natomiast uruchamiane od 2029 roku, kiedy związek będzie dysponował pełnym budżetem.

500 mln zł rocznie na metropolię

Finansowanie związku ma stopniowo rosnąć. W 2027 roku z budżetu państwa ma trafić do niego 150 mln zł, rok później 250 mln zł, a od 2029 roku docelowo 500 mln zł rocznie. Ta ostatnia kwota odpowiada 0,49 proc. udziału w podatku PIT od mieszkańców związku.

Samorządowcy podkreślają, że utworzenie związku nie będzie oznaczało dodatkowych podatków ani uszczuplenia budżetów gmin i powiatów. Dochody mają być uzupełniane m.in. składkami samorządów oraz środkami unijnymi.

Ustawa przewiduje również konkretne zasady wydawania pieniędzy. 40 proc. budżetu na zadania własne metropolii ma trafiać do mniejszych gmin, a maksymalnie 5 proc. może być przeznaczone na administrację, doradztwo czy promocję. Kolejne minimum 5 proc. ma zasilać trójmiejskie uczelnie i środowiska naukowe w ramach metropolitalnego funduszu rozwoju.

Czas ma przy tym znaczenie. Magdalena Czarzyńska-Jachim zwracała uwagę, że każdy miesiąc opóźnienia w uruchomieniu związku oznacza około 12,5 mln zł potencjalnie niewykorzystanych środków.

Nie tylko Gdańsk, Gdynia i Sopot

Podczas pierwszych konsultacji mieszkańcy pytali m.in. o to, jaki wpływ na funkcjonowanie metropolii będą miały mniejsze gminy. W przyszłym zgromadzeniu, określanym jako „metropolitalny parlament”, każdy wójt, burmistrz, prezydent miasta i starosta ma mieć po jednym delegacie.

- To oznacza w praktyce, że wójt 10-tysięcznej gminy będzie miał taki sam jeden głos jak samorządowiec reprezentujący wielkie miasto - wyjaśniał Michał Glaser, prezes OMGGS.

O znaczeniu mniejszych samorządów mówił także wójt gminy Pszczółki Maciej Urbanek. Podkreślał, że przyszły związek ma być organizacją 61 samorządów, a nie wyłącznie projektem Gdańska, Gdyni i Sopotu.

Mieszkańcy pytają, jak będzie działać metropolia

Pierwsze spotkanie konsultacyjne odbyło się na Uniwersytecie Gdańskim. Wzięło w nim udział prawie 400 osób. Pytania dotyczyły m.in. transportu, rozwoju gospodarczego, inwestycji, kultury fizycznej oraz przyszłych granic gmin. Najwięcej uwagi poświęcono jednak komunikacji.

Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni, podkreślała, że ustawa określiła już podstawowe ramy związku. Teraz trzeba zdecydować, jakie konkretne zadania i priorytety będzie realizował.

- Chcemy też zapytać, jakie inne cele widzą nasi mieszkańcy i czego najbardziej od tej metropolii potrzebują - mówiła.

Mieszkańcy mogą również wypełnić ankietę online. Pytania dotyczą m.in. tego, jakie powinny być najważniejsze efekty działania związku i jakie problemy najtrudniej rozwiązać w granicach jednej gminy. Ankieta jest dostępna do 13 września.

Co dalej ze związkiem metropolitalnym?

Teraz uchwały w sprawie utworzenia związku muszą podjąć wszystkie 61 gmin i powiatów należących do OMGGS. Mają na to czas do 21 września. Następnie uchwałę w sprawie przystąpienia do związku podejmie Rada Miasta Gdańska. Sesję zaplanowano na 28 września.

Do utworzenia związku potrzebna jest zgoda co najmniej 70 proc. rad gmin i powiatów, czyli minimum 43 z 61 samorządów. Po zakończeniu procedury Gdańsk, jako miasto centralne metropolii, wystąpi do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o formalne utworzenie związku. Ostateczną decyzję podejmie Rada Ministrów.

Konsultacje metropolii pomorskiej. Gdzie i kiedy?

Po pierwszym spotkaniu na Uniwersytecie Gdańskim zaplanowano dziewięć kolejnych spotkań informacyjno-konsultacyjnych w powiatach:

• 26 sierpnia - powiat wejherowski, Aula Powiatowego Zespołu Szkół nr 1, ul. Bukowa 2C w Wejherowie, godz. 18
• 2 września - powiat kartuski, Sala widowiskowa Kartuskiego Centrum Kultury, ul. Klasztorna 1
• 9 września - powiat pucki, Powiatowe Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Pucku, ul. Kolejowa 7
• 16 września - powiat gdański, ZSO 1 lub Zespół Szkół Ogrodniczych i Ogólnokształcących
• 22 września - powiat nowodworski, LO w Nowym Dworze Gdańskim, ul. 3 Maja 3
• 30 września - powiat tczewski, Zespół Placówek Specjalnych w Tczewie, ul. Grunwaldzka 1
• 6 października - powiat malborski, Sala 22 Starostwa Powiatowego w Malborku, pl. Słowiański 17
• 13 października - powiat sztumski, Sztumskie Centrum Kultury, ul. Mikołaja Reja 13
• 20 października - powiat lęborski, Sala nr 13 Starostwa Powiatowego w Lęborku, ul. Czołgistów 5.