Rewolucja na cmentarzach. Nowe przepisy zmienią rachunki za pochówek

Zmiany w przepisach. Kto decyduje o cennikach na cmentarzach komunalnych?

Resort spraw wewnętrznych przygotował zmiany dotyczące opłat pobieranych na cmentarzach komunalnych. Mają one przede wszystkim – jak informuje „Fakt” – rozstrzygnąć trwający od lat spór o to, kto i na jakiej podstawie może ustalać cenniki.

MSWiA chce jednoznacznie zapisać, że podstawą ustalania opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych oraz znajdujących się na nich obiektów i urządzeń będzie ustawa o gospodarce komunalnej.

W praktyce oznacza to, że cenniki będą ustalać rady gmin i miast – na podobnych zasadach, jak w przypadku innych usług komunalnych.

Co jest dziś źródłem problemów?

Obowiązująca ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych pochodzi z 1959 roku. Nie daje ona jednoznacznej odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące pobierania opłat. 

Z kolei ustawa o gospodarce komunalnej daje samorządom generalną kompetencję do określania cen i opłat za usługi komunalne oraz korzystanie z obiektów użyteczności publicznej.

W efekcie, w orzecznictwie pojawiły się rozbieżności dotyczące tego, które przepisy należy stosować. Problem został opisany także w interpelacji poselskiej z września 2026 roku.

Cennik trafił do sądu. Część opłat unieważniono

To nie jest wyłącznie prawniczy spór. Jego skutki widać w konkretnych gminach. W sierpniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpatrywał sprawę cennika obowiązującego na cmentarzu komunalnym w Staszowie. Sąd stwierdził nieważność części uchwały. Chodziło m.in. o niektóre opłaty za miejsca oraz opłaty związane z zezwoleniami na prace budowlane i remontowe przy grobach.

Podobne spory sprawiły, że samorządy znalazły się w trudnej sytuacji. Muszą utrzymywać cmentarze, płacić za wywóz odpadów, wodę, energię, sprzątanie czy remonty, ale jednocześnie część przyjmowanych przez nie cenników może być kwestionowana. MSWiA chce tę niepewność przeciąć.

Czy powstanie jeden ogólnopolski cennik opłat cmentarnych?

Zmiana jest ważna również z punktu widzenia rodzin, które ponoszą koszty pochówku i utrzymania miejsca na cmentarzu. Nie oznacza jednak automatycznej podwyżki ani obniżki opłat.

Projekt nie określa bowiem, ile ma kosztować miejsce pod grób ani ile trzeba będzie zapłacić za korzystanie z cmentarnej infrastruktury. Poszczególne samorządy nadal będą ustalały własne stawki.

„Fakt” wskazuje, że celem zmian jest przede wszystkim uporządkowanie systemu i stworzenie stabilnej podstawy prawnej dla lokalnych cenników.

MSWiA: Dziś koszty są rozłożone nierówno

Resort zwraca uwagę również na sposób finansowania cmentarzy. W uzasadnieniu projektu, cytowanym przez „Fakt”, wskazano, że obecne przepisy prowadzą do „nierównego obciążenia kosztami utrzymania cmentarzy”, ponieważ część wydatków przerzucana jest na wąską grupę użytkowników grobów ziemnych. MSWiA ocenia, że jest to sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej.

Jeśli przepisy wejdą w życie, może to ograniczyć sytuacje, w których rodzina płaci według obowiązującego cennika, a później okazuje się, że część pobieranych przez gminę opłat została zakwestionowana przez sąd.

Za co płacimy administratorom cmentarzy? Kontrowersyjne opłaty dodatkowe na Pomorzu

Aktualnie cenniki usług cmentarzy są skomplikowane i trzeba je bardzo dokładnie analizować, ponieważ czasami opłaty pobierane są praktycznie za wszystko. Część z nich budzi wątpliwości natury prawnej. Poza standardowym wykupem miejsca, bliscy zmarłych muszą często liczyć się z wieloma kosztami ukrytymi.

W przypadku cmentarzy parafialnych, opłaty często nie znajdują się w BIP-ie miasta (z tych danych głównie korzystaliśmy, przygotowując poniższe zestawienie). Ceny zamieszcza parafia lub administrator nekropolii.

Najważniejsze jest więc ustalenie konkretnego cmentarza, ponieważ w jednym mieście może obowiązywać kilka różnych cenników.

Prace kamieniarskie i budowlane

Z „najciekawszych” opłat, w Malborku (ale nie tylko tam) przykładowo zezwolenie na prace ziemne, kamieniarskie i budowlane kosztuje 160 zł. Za nadzór nad tymi robotami i wskazanie miejsca pochówku trzeba dopłacić dodatkowo 210 zł.

Otoczenie grobu

W Starogardzie Gdańskim 100 zł kosztuje możliwość postawienia ławeczki przy grobie bliskiego. Za utwardzoną opaskę wokół grobu trzeba zapłacić 200 zł.

Pogrzeb w dni wolne

W Malborku za usługi pogrzebowe po godzinach pracy administracji cmentarza trzeba dopłacić 200 zł w dni robocze, a w dni wolne od pracy – 400 zł. 

Obsługa ceremonii

W Sopocie trzeba zapłacić nie tylko za wstawienie trumny do kościoła w dniu pogrzebu, ale też za jej niesienie oraz niesienie krzyża i insygniów w czasie pogrzebu. Osobna opłata obowiązuje za… niesienie wieńca.

Ile kosztuje miejsce na cmentarzu? Zestawienie cen na Pomorzu

Gdańsk

W Gdańsku opłaty uzależnione są m.in. od cmentarza. Zgodnie z zarządzeniami prezydent Gdańska, koszt miejsca grzebalnego to suma opłaty za miejsce i opłaty eksploatacyjnej.

Pochówek w nowym grobie:

• Cmentarz Łostowicki: 3454 zł,
• cmentarze: Centralny „Srebrzysko”, Salvator Nowy, św. Franciszka, Sobieszewski: 3693 zł, 
• cmentarze: Oliwski, Garnizonowy, św. Jadwigi: 4039 zł.

Grób murowany, stawka wspólna dla wszystkich cmentarzy: jedna trumna: 4694 zł, dwie trumny: 6172 zł.

Nisza w kolumbarium (Cmentarz Łostowicki): 1969 zł.

Opłata za miejsce na cmentarzu na kolejne 20 lat: grób ziemny – 1863 zł, murowany pojedynczy – 2723 zł.

Opłata za miejsce na cmentarzu na kolejne 10 lat: grób ziemny – 1044,50 zł, murowany pojedynczy – 1474,50 zł.

Gdynia

Nowe miejsce (do pierwszego pochówku):

• grób ziemny: pojedynczy – 1650 zł, podwójny – 3300 zł,
• grób murowany: pojedynczy – 2750 zł, podwójny – 5500 zł.

Opłata za miejsce na cmentarzu na kolejne 20 lat:

• grób ziemny pojedynczy: 1320 zł,
• grób ziemny podwójny: 2640 zł,
• grób murowany pojedynczy: 1750 zł,
• grób murowany podwójny: 2850 zł,
• nisza w ścianie urnowej: 1250 zł.

Do rachunku trzeba też doliczyć opłatę za ceremonię pogrzebową, a w przyszłości – opłaty za postawienie pomnika. Zarządcy nekropolii pobierają pieniądze m.in. za zgodę na prace kamieniarskie, nadzór nad robotnikami czy korzystanie z cmentarnej infrastruktury.

Sopot

• Grób ziemny tradycyjny (na 20 lat): 800 zł.
• Grób murowany urnowy (na 40 lat): 2000 zł. 
• Nisza urnowa w kolumbarium (na 40 lat): 6880 zł (przy pogrzebie) lub 8880 zł (jako rezerwacja miejsca).
• Miejsce w niszy urnowej: 600 zł.

Opłata za miejsce na cmentarzu na kolejne 20 lat:

• grób ziemny tradycyjny: 1000 zł,
• grób ziemny mały: 500 zł,
• grób murowany jednoosobowy: 2450 zł,
• grób murowany dwuosobowy: 3450 zł,
• grób murowany pod urny: 1225 zł.

Do tego dochodzą opłaty eksploatacyjno-administracyjne pobierane przy każdym pogrzebie:

• 500 zł za pochówek w niszy, 
• 900 zł za grób mały, 
• 1800 zł za grób duży.

Trzeba też m.in. zapłacić za wykopanie i zasypanie mogiły, obsługę pogrzebu itp.

Tczew, Malbork i Starogard Gdański

• W Tczewie dzierżawa miejsca na okres 20 lat to koszt 1620 zł za grób ziemny, za murowany trzeba zapłacić 5400 zł za dwie osoby, a za miejsce w niszy w kolumbarium – 5400 zł. 
• W Malborku cennik liczy ponad 20 pozycji, podstawowe to: miejsce pod grób ziemny duży na 20 lat kosztuje 450 zł, opłata eksploatacyjna za grób na 20 lat to koszt 470 zł, opłata za miejsce pod grób murowany dwuosobowy na 99 lat to natomiast koszt 4100 zł.
• Podobnie jest w Starogardzie Gdańskim. Tu miejsce na grób ziemny na 20 lat kosztuje 1000 zł, za grób głębinowy trzeba zapłacić 1500 zł, za murowany dla dwóch osób – 3000 zł. Opłata za miejsce w niszy na 20 lat to 4000 zł.