.png)
Cmentarz Oliwski. Nekropolia wybitnych Gdańszczan
Cmentarz Oliwski położony w cichej, zielonej okolicy Oliwy, skrywa groby ludzi, którzy trwale wpisali się w historię Pomorza.
Rodzina Kosycarzów – legendy gdańskiej fotografii
Blisko wejścia na Cmentarz Oliwski, po lewej stronie, znajduje się grób rodziny Kosycarzów. Spoczywają w nim Maciej, Zbigniew, Ludmiła oraz Ludwika Kosycarzowie.
Zbigniew, znakomity fotoreporter, był odznaczony wieloma orderami państwowymi, jak chociażby Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski czy Srebrny Krzyż Zasługi. Zmarł w 1995 roku.
Jego syn, Maciej, również całe życie związał z fotografią. Uwieczniał najważniejsze momenty z życia Gdańska i całego Pomorza. W 1996 roku założył agencję fotograficzną Kosycarz Foto Press.
Wraz z ojcem współpracowali nawet z MSZ, tworząc wystawę „Zwykłe Miasto Gdańsk w obiektywie ojca i syna”.
Maciej Kosycarz zmarł w 2020 roku. Poprzez swoje zdjęcia już na zawsze będzie częścią historii Gdańska.
Konstanty Czaban – założyciel zoo w Oliwie
Na Cmentarzu Oliwskim spoczywa również Konstanty Czaban, który założył Ogród Zoologiczny w Oliwie. Jego nagrobek ma niespotykaną szklaną fasadę.
Zoo w Oliwie powstało 1 maja 1954 roku, a w jego działalność zaangażowali się miłośnicy zwierząt i działacze społeczni z regionu. Sam Konstanty Czaban również kochał zwierzęta, a szczególnie psy – był kynologiem.
Konstanty Czaban urodził się 25 września 1897 roku, a zmarł 6 stycznia 1959 roku. Doglądał zatem swojego zoo przez 5 lat. Wraz z nim podwaliny pod oliwskie zoo położyli prof. Czesław Wierusz-Kowalski, mgr Stanisław Wlekliński.
Stanisław Chlebowski – malarz Wolnego Miasta Gdańska
W Oliwie miejsce spoczynku ma również Stanisław Chlebowski. Był on jednym z niewielu malarzy polskiego pochodzenia działających przed wojną w Wolnym Mieście Gdańsku. Razem z Marianem Mokwą stanowił o sile polskiego malarstwa w Gdańsku. Ze swoimi obrazami Chlebowski jeździł po Europie, odwiedził Paryż i Berlin.
Stanisław Chlebowski urodził się w 1890 roku w Braniewie, zmarł w wieku 79 lat w Gdańsku. W 1912 roku zadebiutował wystawą w prestiżowej gdańskiej galerii w Katowni. W 1913 roku Muzeum Miejskie kupiło jego obraz „Martwa natura z rybą” i nawiązało z nim współpracę.
Jest on kawalerem Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Zasługi oraz otrzymał odznakę honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”.
Aleksander Bereśniewicz – Kapitan Mróz – legenda polskiego żeglarstwa
Idąc w głąb oliwskiego cmentarza, tuż przy jego końcu, od północnej strony, natrafimy na grób Aleksandra Bereśniewicza. Był legendarną postacią polskiego żeglarstwa. Zasłynął samotnym rejsem po Bałtyku w listopadzie 1971 roku, dzięki któremu zyskał przydomek Kapitan Mróz. Zamieszkał w Gdańsku po drugiej wojnie światowej.
Aleksander Bereśniewicz nie bał się żadnego sportu. Pracował w Studium Wychowania Fizycznego Politechniki Gdańskiej jako starszy wykładowca oraz instruktor pływania, piłki ręcznej, piłki nożnej, piłki koszykowej i lekkoatletyki. Powrócił do żeglarstwa w 1956 roku. W 1995 roku był jednym z projektantów, a następnie kapitanem jachtu Politechnika Gdańska w rejsie po Morzu Bałtyckim.
Żył 99 lat i zmarł w 2007 roku w Gdańsku.
Inni zasłużeni pochowani na Cmentarzu Oliwskim
Cmentarz Oliwski pełen jest grobów ludzi zasłużonych dla Gdańska i Polski. Podczas spaceru między alejkami warto zwrócić uwagę na groby:
- ppłk Brunona Rolke – oficera Wojska Polskiego i Armii Krajowej odznaczonego Krzyżem Virtuti Militari,
- Mirosława Kordowskiego – muzyka, jego grób posiada charakterystyczną gitarę zawieszoną na krzyżu,
- dr. med. Leonarda Rutskiego – żołnierza AK, wieloletniego więźnia obozu pracy w Borysowie,
- Bronisławy Sołek – uczestniczki Powstania Warszawskiego,
- Kazimierza Kopeckiego – profesora Politechniki Gdańskiej.
Cmentarz Srebrzysko. Miejsce spoczynku bohaterów i twórców
Bardzo dużo osób, które odcisnęły piętno nie tylko na historii Gdańska i regionu, spoczywa na Cmentarzu Srebrzysko.
Arkadiusz Aram Rybicki – działacz Solidarności i ofiara katastrofy smoleńskiej
Niedaleko od wejścia znajduje się grób Arkadiusza Arama Rybickiego. Urodził się w 1953 roku w Gdyni, a w latach 80. zaangażował się w działalność Solidarności. Był także bliskim współpracownikiem Lecha Wałęsy.
W czasach wolnej Polski zasiadał w Radzie Miasta Gdańska oraz był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Zginął w katastrofie smoleńskiej. Miał 57 lat. Arkadiusz Rybicki został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
Zdzisław Kieturakis – gdański chirurg i pionier kardiologii
Na Cmentarzu Srebrzysko spoczywa również jeden z najwybitniejszych gdańskich lekarzy – Zdzisław Kieturakis. Już podczas studiów nie omijał żadnej okazji, by móc pogłębiać swoje umiejętności chirurgiczne. Była to jego specjalność.
W trakcie drugiej wojny światowej był członkiem ruchu oporu Armii Krajowej. Po wojnie objął stanowisko adiunkta kliniki chirurgicznej w nowo powstałej Akademii Lekarskiej w Gdańsku.
Jak głosi legenda, podczas kłótni dwóch mężczyzn przed wieloma laty często padało zdanie: „Jak cię pobiję, to nawet Kieturakis cię nie poskłada”.
W 1963 roku jako pierwszy w Polsce wszczepił elektryczny rozrusznik serca choremu z zespołem Morgagniego-Adamsa-Stokesa.
Zmarł w 1971 roku w Gdańsku w wieku 66 lat.
Olga Krzyżanowska – harcerka, lekarka i wicemarszałkini Sejmu
Cmentarz Srebrzysko jest także miejscem spoczynku Olgi Krzyżanowskiej. Była harcerką Szarych Szeregów, a następnie brała udział w Powstaniu Warszawskim. Pracowała w szpitalu powiatowym w Pucku, szpitalu wojewódzkim i AM w Gdańsku. Do 1989 roku kierowała Wojewódzką Przychodnią Przemysłową w Gdańsku.
W latach 80. działała również w Solidarności. Po upadku komunizmu uzyskała najpierw mandat poselski, a potem była wicemarszałkinią Sejmu kontraktowego i wreszcie senatorką.
Została odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Zmarła w 2018 roku w wieku 89 lat.
Bogdan Pietruszka – twórca koncepcji Pomnika Poległych Stoczniowców
Niedaleko grobu Olgi Krzyżanowskiej znajduje się miejsce pochówku Bogdana Pietruszki. To dzięki niemu Pomnik Poległych Stoczniowców ma formę trzech dużych krzyży – był on jego pomysłodawcą.
W latach 1958-1968 amatorsko uprawiał malarstwo akwarelowe, pastelowe, grafikę i miniaturę. Bogdan Pietruszka uczestniczył również w strajkach w stoczni w latach 70. i 80.
Jest kawalerem Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski, który otrzymał w 2008 roku. Bogdan Pietrzuszka zmarł w 2022 roku w wieku 87 lat.
Kacper Kukier – pasjonat wspinaczki górskiej
Na Cmentarzu Srebrzysku spoczywa również Kacper Kukier, który zmarł w wieku zaledwie 24 lat. Swoje życie poświęcił wspinaczce górskiej, którą także zarażał innych. Już w wieku 19 lat pracował jako wychowawca wspinaczki górskiej dla dzieci. Zawsze pomocny, uważny, uwielbiany. Kochał wspinaczkę bezgranicznie. Nie zniechęcił go nawet poważny wypadek na ściance.
Kacper Kukier pełnił m.in. funkcję prezesa studenckiego klubu wspinaczkowego. Reprezentował również swoją uczelnię na Akademickich Mistrzostwach Polski.
Kacper Kukier zmarł tragicznie we wrześniu 2020 roku w wieku 24 lat.
Lotnicy na służbie – Ryszard Grabowski i Jarosław Gibki
Mnóstwo jest na Cmentarzu Srebrzysku grobów tych, którzy oddali swoje życie na służbie. Są nimi m.in. ppor. pil. Ryszard Grabowski i ppłk. pil. Jarosław Gibki. Byli oni pilotami, obaj zginęli śmiercią lotnika. Ryszard Grabowski stracił życie w wieku zaledwie 26 lat. Zginął w 1959 roku.
Jarosław Gibki zginął śmiercią lotnika, mając 31 lat. Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Na grobach obu z nich znajdują się śmigła samolotów, z którymi związali swoją służbę.
Inni zasłużeni pochowani na Cmentarzu Srebrzysko
Nie sposób wymienić większości nazwisk pochowanych na Cmentarzu Srebrzysko osób, które miały zasługi dla Gdańska czy Polski. Podczas spaceru cmentarnymi alejkami można zapalić znicz przy grobach m.in:
- Jerzego Kołodziejskiego – profesora Politechniki Gdańskiej i wojewody gdańskiego w latach 1979-1982,
- mgr inż. Wacława Czarnowskiego – pierwszego dyrektora Stoczni Gdańskiej,
- Zbigniewa Żakiewicza – pisarza,
- Anny Marii Kurskiej – sanitariuszki Powstania Warszawskiego ps. „Marta”, senatorki RP,
- Tadeusza Burkiewicza – żołnierza AK ps. „Szary”, powstańca warszawskiego batalionu „Parasol”.
Dlaczego warto odwiedzić gdańskie cmentarze?
W te dni pełne refleksji warto poświęcić chwilę i przypomnieć tych, którzy swoim życiem zmienili los choćby jednej osoby, walczyli za ojczyznę lub po prostu tworzyli przez lata lokalną społeczność. I choć już ich z nami nie ma, pamięć o nich przetrwa wiecznie. Niech spoczywają w pokoju!
Napisz komentarz
Komentarze