Prawie dwa tysiące wołań o pomoc, 161 martwych dzieci. Raport o samobójstwach młodych ludzi. Najmłodsi mają 7 lat!

Najmłodsze dzieci mają siedem lat

Niektórzy mówią, że to pandemia stała się punktem krytycznym. Inni wskazują na role mediów społecznościowych, wręcz podsuwających najmłodszym myśli samobójcze. Tak czy inaczej, każdego roku tysiące dzieci postanawiają umrzeć. 

Liczba prób samobójczych nieletnich w ostatnich 12 latach wzrosła ponad 5,5 razy - z 348 w 2013 roku do 1925 w roku ubiegłym. I choć jest to ponad 100 przypadków mniej, niż w 2024 r., nadal trzeba bić na alarm. Zwłaszcza, że młodzi ludzie są coraz bardziej skuteczni w ucieczce od życia. O ile w 2024 r. liczba zgonów samobójczych wyniosła 127, to już w minionym roku zanotowano aż 161 takich przypadków.

Wyjątkowe wrażenie robią informacje, dotyczące najmłodszej grupy wiekowej, czyli dzieci między 7. a 12. rokiem życia. Uczniowie klas I-VI szkół podstawowych podjęli w ubiegłym roku 83 próby samobójcze. Zarejestrowano 5 dokonanych samobójstw.

Komenda Główna Policji opublikowała właśnie dane na temat prób samobójczych i samobójstw dzieci i młodzieży między styczniem a grudniem 2025 roku, z podziałem na województwa. Nadal na tle kraju ciemną plamą wyróżnia się Pomorze, gdzie zanotowano najwięcej - bo aż 302 - próby samobójcze. Wprawdzie jest to o ponad 100 przypadków mniej, niż rok wcześniej, ale i tak trzeba bić na alarm.

Tragiczny listopad na Pomorzu

W minionym roku w naszym województwie aż 11 nastolatków zginęło śmiercią samobójczą. Szczególnie tragiczny był listopad. Tylko we wtorek, 4 listopada zginęli 15-latek z Pucka i 13-latka z Czarnego.  W niedzielę, 23-listopada w identyczny sposób odebrała sobie życie 11-latka z Tczewa.

Co ważne, z analizy kont społecznościowych z trójki dzieci, przeprowadzonych przez Kingę Szostko z Fundacji Prospołeczna, analityczkę OSINT (tzw. białego wywiadu) i twórczynię aplikacji KidsAlert wynika, że w ostatnim okresie życia towarzyszyła im aplikacja społecznościowa, wręcz podsuwająca młodym ludziom treści rezygnacyjne. To właśnie na Pomorzu padła propozycja, by - wzorem Australii - ograniczyć nastolatkom dostęp do mediów społecznościowych. Na początku stycznia ministra edukacji, Barbara Nowacka i poseł KO Roman Giertych zapowiedzieli wniesienie jeszcze w lutym poselskiego projektu ustawy, ograniczającej możliwość korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci i młodzież do ukończenia 15. roku życia. Projekt ma duże poparcie społeczne, z ostatniego sondażu IBRIS wynika, że jedynie 12,3 proc. ankietowanych sprzeciwia się temu pomysłowi.

Jak tu liczyć?

Czy rzeczywiście jednak Pomorze jest czarną plamą na mapie Polski? Nad informacjami Komendy Głównej Policji przysiadł dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w Gdańsku, dr Mariusz Kaszubowski, który  przeprowadził analizę dotyczącą prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży do 18. roku życia w Polsce w 2025 roku, z podziałem na województwa.

- W analizie podkreślono, że rzetelne porównywanie sytuacji pomiędzy regionami możliwe jest wyłącznie przy uwzględnieniu liczby mieszkańców - wyjaśnia Anna Czarnowska, rzeczniczka szpitala na gdańskim Srebrzysku i zarazem członkini Pomorskiego Zespołu ds. Zdrowia Psychicznego. - Z tego względu kluczowym wskaźnikiem jest liczba skutecznych prób samobójczych w przeliczeniu na jeden milion mieszkańców, a nie wartości globalne. Porównywanie samych liczb bez odniesienia do populacji - np. pomiędzy województwami tak różnymi demograficznie jak mazowieckie i opolskie - jest metodologicznie nieuzasadnione.

Pod względem liczby skutecznych samobójstw w grupie dzieci i młodzieży na milion mieszkańców (4,66), województwo pomorskie zajęło 10 miejsce w kraju. Najmniejszy wskaźnik - 0,62 - notowany jest w województwie zachodniopomorskim, najwyższe w województwach podkarpackim - 5,82 , oraz lubelskim - 6,01.

Między manifestacją a "czarną liczbą"

Ze szpitala na gdańskim Srebrzysku dobiegają również głosy, że dane dotyczące wszystkich prób samobójczych (skutecznych i nieskutecznych) mogą być obarczone  istotnymi błędami . 

- Część prób wśród nieletnich ma charakter manifestacyjny i nie zawsze wiąże się z rzeczywistym zamiarem odebrania sobie życia - tłumaczy Anna Czarnowska. -  Jednocześnie wiele zdarzeń nie jest rejestrowanych - szczególnie w środowiskach, w których problemy zdrowia psychicznego wciąż pozostają tematem tabu. Z tego powodu najbardziej miarodajnym wskaźnikiem pozostaje liczba skutecznych samobójstw w odniesieniu do liczby mieszkańców danego regionu. W takim ujęciu w 2025 roku najwyższe wskaźniki skutecznych prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży odnotowano w województwach lubelskim i podkarpackim, natomiast najniższe - w zachodniopomorskim.

Do tego dochodzi jeszcze jeden miernik skuteczności działań profilaktycznych oraz poziomu wrażliwości społecznej. To odsetek prób skutecznych w stosunku do wszystkich zarejestrowanych prób samobójczych. Najlepiej pod tym względem wygląda - znów - województwo zachodniopomorskie, gdzie mniej niż jedna próba na sto kończy się śmiercią dziecka. Drugie miejsce zajmuje Pomorze, z odsetkiem wynoszącym 3,5. Tymczasem w sąsiednim województwie kujawsko-pomorskim niespełna co piąta próba samobójcza młodej osoby kończy się tragicznie. Niewiele lepiej jest na Podkarpaciu i w wojewódzkie lubuskim, gdzie odsetek skutecznych prób samobójczych sięga odpowiednio 14,8 i 13,9 proc.

- Dane ogólnopolskie pokazują, że w 2025 roku - w porównaniu do 2024 roku - nastąpił blisko 24,8-procentowy wzrost liczby skutecznych samobójstw wśród osób do 18. roku życia - przypomina Anna Czarnowska.-  W województwie pomorskim wzrost ten był niższy od średniej krajowej i wyniósł 22,2 proc.. Jednocześnie w skali kraju odnotowano 1,8-procentowy wzrost liczby wszystkich prób samobójczych, podczas gdy w województwie pomorskim nastąpił spadek o 1,9 proc..

Niezależnie od sposobu podejścia do statystyk, Wojewódzki Szpital Psychiatryczny w Gdańsku podkreśla, że przedstawione dane stanowią wyraźny sygnał alarmowy. 

-  Wskazują one na pilną potrzebę dalszego wzmacniania systemu wczesnej interwencji, dostępności specjalistycznej pomocy oraz działań profilaktycznych skierowanych do dzieci, młodzieży i ich rodzin - zaznacza Anna Czarnowska.