Ekrem İmamoğlu laureatem V edycji Nagrody im. Prezydenta Pawła Adamowicza

Czym jest Nagroda im. Prezydenta Pawła Adamowicza?

Od zamachu na prezydenta Pawła Adamowicza w tym roku minęło 7 lat. Nagrodę jego imienia we wtorek, 13 stycznia przyznano po raz piąty. Z 20 wniosków wyłoniono 5 nominowanych.

– Siedem lat po tragicznych wydarzeniach, które rozegrały się niedaleko stąd, pamięć może zacierać niektóre obrazy – mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. – Właśnie dlatego, wspólnie z partnerami z Europejskiego Komitetu Regionów oraz Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia ICORN, ustanowiliśmy Nagrodę imienia Pawła Adamowicza. To wyróżnienie dla ludzi i instytucji, którzy w swojej codziennej pracy nie tylko mówią o wartościach bliskich prezydentowi Pawłowi Adamowiczowi, ale realnie je praktykują: demokrację, wolność, tolerancję, walkę z nienawiścią, a przede wszystkim szacunek i równość każdego człowieka.

Aleksandra Dulkiewicz podkreśliła, że jest już plejada znakomitych laureatów, zarówno osób powszechnie znanych, jak i tych, których nazwiska nie trafiają na pierwsze strony gazet. 

– Łączy ich jedno: codzienna, konsekwentna praca na rzecz drugiego człowieka, niezależnie od tego, czy działają na pograniczu Palestyny i Izraela, Włoch i Bałkanów, czy – jak jedni z pierwszych laureatów – w podlaskiej gminie, która otworzyła swoje serce dla uchodźców na granicy polsko-białoruskiej – argumentowała prezydentka Gdańska.

Ta nagroda pokazuje, że nie trzeba być prezydentem ani urzędnikiem, by skutecznie przeciwstawiać się złu i bronić godności drugiego człowieka – niezależnie od tego, kim jest, w co wierzy, jak wygląda, jakiej jest płci czy pochodzenia. Nagroda imienia Pawła Adamowicza będzie trwać tak długo, jak długo jej laureaci będą realizować w codziennym życiu wartości, w które tak głęboko wierzył pan prezydent.

Aleksandra Dulkiewicz / prezydent Gdańska

Kata Tüttő: Demokracja, otwartość i solidarność to codzienna praktyka

– Nagroda imienia Pawła Adamowicza przypomina, że demokracja, otwartość i solidarność nie są hasłami, lecz codzienną praktyką lokalnych wspólnot – mówiła podczas łączenia internetowego Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów. 

W czasach narastającej polaryzacji i mowy nienawiści to wyróżnienie wysyła jasny sygnał: w Europie nie ma miejsca na wykluczenie. Europa budowana jest od podstaw – w miastach i regionach, dlatego z dumą wspieramy tych, którzy bronią jej fundamentalnych wartości, często bez rozgłosu, ale z ogromną odwagą.

Kata Tüttő / przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów

Nominowani w V edycji. Głosy o odwadze i prawach człowieka

Magdalena Adamowicz, europosłanka i wdowa po zmarłym prezydencie przedstawiła nominowanych do nagrody. 

• Alexei Gorinov – za obronę praw człowieka i praw obywatelskich oraz sprzeciw wobec napaści na Ukrainę. Za swoją postawę trafił do łagru.
• Tiro Association for Arts – za promowanie pokoju, edukacji i równości poprzez sztukę w kraju doświadczonym wieloma wojnami.
• Pınar Selek – za działania na rzecz praw kobiet, osób LGBT+, uchodźców i prześladowanych mniejszości. Była prześladowana, uwięziona i zmuszona do uchodźctwa.
• Mary Crilly – za realną pomoc ofiarom przemocy seksualnej, przemocy domowej i handlu ludźmi, oraz konsekwentne przełamywanie społecznego milczenia.
• Ekrem İmamoğlu – za budowanie solidarnego, otwartego miasta i obronę demokracji lokalnej w coraz bardziej autorytarnym otoczeniu. Został aresztowany przez władzę, która boi się demokracji.

Jak podkreśliła Magdalena Adamowicz, każdy z nominowanych w V edycji Nagrody im. Pawła Adamowicza swoim życiem dowodzi, że wartości, którymi żył były prezydent Gdańska, i niezachwiana odwaga w ich obronie, to wartości uniwersalne, ludzkie, ważne w każdej kulturze, religii i systemie politycznym. 

To, co robią i jaką za to płacą cenę, przypomina nam jedno: nigdy nie wolno nam przestać wspierać ludzi, którzy ratują naszą cywilizację.

Magdalena Adamowicz / wdowa po Pawle Adamowiczu, europosłanka

Dlaczego nagrodzono Ekrema İmamoğlu? Uzasadnienie jury

Laureatem V edycji nagrody został Ekrem İmamoğlu, demokratycznie wybrany burmistrz Stambułu i przewodniczący Związku Gmin Turcji. Mimo ryzyka, konsekwentnie promował włączającą oraz transparentną politykę miejską, a także walczył o prawa demokratyczne na poziomie lokalnym. Został aresztowany i odwołany ze stanowiska 19 marca 2025 r. wraz z ponad 100 urzędnikami miejskimi, na podstawie politycznie umotywowanych zarzutów. 

Przywództwo Ekrema İmamoğlu charakteryzowało się przekraczaniem podziałów politycznych, etnicznych i religijnych, w celu promowania jedności oraz godności. Wśród działań administracji İmamoğlu wskazano m.in.:

• przejrzyste budżetowanie,
• cyfrowe narzędzia uczestnictwa,
• programy równości płci,
• polityki przyjazne dla klimatu.

Wysiłki te, zdaniem jury, na nowo zdefiniowały demokrację lokalną jako praktykę solidarności, a także sprawiedliwości. Ekrem İmamoğlu stał się symbolem odwagi, uczciwości oraz demokratycznej odnowy w Turcji i poza nią.

Nuri Aslan odebrał nagrodę w imieniu uwięzionego burmistrza Stambułu

W imieniu uwięzionego Ekrema İmamoğlu, za nagrodę podziękował Nuri Aslan, pełniący obowiązki burmistrz Stambułu.

Wiem, że wszyscy dobrzy ludzie na świecie wierzą w demokrację i są odważni – tak jak Paweł Adamowicz. Jego dziedzictwo wzywa nas, szczególnie w trudnych czasach, do zabierania głosu, przeciwstawiania się strachowi i niezłomnej obrony naszego wspólnego zobowiązania do życia we wspólnocie. Wartości, których bronił kosztem życia, nadal są dla nas wszystkich drogowskazem.

Nuri Aslan / pełniący obowiązki burmistrz Stambułu

– Fakt, że Ekrem İmamoğlu – trzykrotnie wybrany na burmistrza z wolnej woli mieszkańców Stambułu, a jednocześnie kandydat na prezydenta z ramienia Republikańskiej Partii Ludowej, z głosami 15,5 miliona obywateli – został uznany za godnego tej nagrody, to coś więcej niż tylko indywidualne osiągnięcie. To międzynarodowe uznanie dla postawy, która wsłuchuje się w głosy milionów, pielęgnuje nadzieję i odważnie broni demokracji lokalnej – dodał Nuri Aslan.

Wręczenie statuetki w Brukseli. Kiedy i kto jest autorem nagrody?

Nagroda zostanie wręczona na początku marca tego roku (4-5 marca) w Brukseli podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów. Autorem statuetki jest rzeźbiarz Krzysztof Bednarski. Przedstawia ptaka w locie jako znak wolności i niezależności. Ptak szybuje ze świata pogrążonego w ciemnościach ku jasności.

Wyróżnienie jury dla Mary Crilly za walkę z przemocą seksualną i handlem ludźmi

Jury przyznało także specjalne wyróżnienie, które trafiło do Mary Crilly, założycielki i dyrektorki Centrum do spraw Przemocy Seksualnej w Cork.

– Pracuję od ponad czterech dekad w niewielkim ośrodku w Cork w Irlandii, kraju, który przez lata zmagał się z milczeniem wokół handlu ludźmi i przemocy seksualnej – mówiła podczas uroczystości Mary Crilly. – Wielokrotnie próbowano nas uciszyć, bo to, co mówiliśmy, było niewygodne. A jednak, widząc niesprawiedliwość, wiedzieliśmy, że naszym obowiązkiem jest działać. Dzięki determinacji i współpracy udało się zmusić społeczeństwo do słuchania oraz realnie pomóc setkom, jeśli nie tysiącom, kobiet i mężczyzn, którzy doświadczyli przemocy i dziś mogą prowadzić godne życie. Były momenty zwątpienia i desperacji, ale nie wolno się im poddawać. 

Ta nagroda jest dla mnie przede wszystkim wyrazem uznania dla ofiar przemocy, które odważyły się opowiedzieć swoje historie. To dowód, że ich głos ma znaczenie i że zmiana jest możliwa.

Mary Crilly / założycielka i dyrektorka Centrum do spraw Przemocy Seksualnej w Cork

Skład jury i przebieg wyboru laureatów

W skład jury weszli przedstawiciele:

• Europejskiego Komitetu Regionów,
• Parlamentu Europejskiego,
• Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy,
• miasta Gdańska,
• ubiegłorocznego laureata,
• a także przewodnicząca ICORN.

Swój głos oddały także eurodeputowana Magdalena Adamowicz i prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.